.jpg) |
| Cán bộ Tỉnh đoàn Yên Bái tham gia xây dựng mô hình trình diễn nông nghiệp tại khu vực quy hoạch Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp Túc Đán |
Đói nghèo quanh năm
Đã nhiều lần đặt chân đến Túc Đán, đã cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với nhiều người Mông nơi đây, phần nào tôi thấu hiểu được những câu nói tận đáy lòng của Chà. Sinh ra trong một gia đình có tới hơn 10 người con, cậu ta còn chẳng nhớ hết thứ tự từng anh, chị, em trong gia đình mình nữa. Lớn lên trên lưng mẹ, theo cha đi khắp rừng, khắp núi săn con thú, hái cái rau rừng. Nghe đâu Chà chưa học hết cấp 1 thì phải bỏ học giữa chừng vì nhà thì nghèo mà trường thì ở xa quá. Thất học, tái mù chữ, chặt phá rừng, phát nương làm rẫy, thả rông gia súc kèm theo là các hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật… trở thành cái vòng luẩn quẩn sẵn sàng cuốn Chà và những thanh niên nơi đây không thể nào thoát ra được. Theo kết quả điều tra, rà soát hộ nghèo, cận nghèo theo chuẩn nghèo mới, thì xã Túc Đán có tổng số 564 hộ thì số hộ nghèo và cận nghèo chiếm tới 93,44% (504 hộ nghèo, 23 hộ cận nghèo). Đất đai, ruộng vườn chỉ trồng 1 vụ rồi bỏ không, thói quen “Chọc lỗ tra hạt”, năng suất lao động thấp, người dân thiếu việc làm cho Túc Đán tụt lại phía sau so với mặt bằng chung của huyện.
Và rồi...
Làm sao để cải tiến, nâng cao hiệu quả từng khâu sản xuất mà người dân vẫn đang làm? Phương pháp tuyên truyền nào hiệu quả để giúp đoàn viên, thanh niên và người dân nơi đây biết áp dụng các biện pháp kỹ thuật đơn giản nhất để gieo, trồng, chăm sóc các loại cây trồng, nuôi các vật nuôi đơn giản phục vụ cho đời sống của mình? Đối tượng nào phù hợp nhất để tiếp cận tuyên truyền?... Đó là những câu hỏi luôn thường trực trong đầu những cán bộ Đoàn đã “trót” có duyên với công tác Đoàn tại nơi vùng cao này.
Như một sự tình cờ, năm 2014 Tỉnh đoàn triển khai công trình Thanh niên tình nguyện mở 4,5 km đường giao thông nông thôn tại thôn Tà Chử, xã Túc Đán. Hàng ngày, chúng tôi được chứng kiến những người dân nơi đây bất kể trời nắng hay mưa đều phải đi vài cây số lên nương để lấy rau, lấy củi, gùi sắn về nấu ăn và chăn nuôi. Khi tôi hỏi sao không trồng rau ở nhà cho gần? Sao cứ phải nấu chín lên rồi mới cho lợn ăn? Thì nhận được câu trả lời “Úi! Trồng rau ở nhà con lợn, con gà phá hết, mà nó quen ăn “luộc” rồi, không “luộc” nó không ăn nhiều đâu”. Và nhiều lần thấy cảnh các cán bộ xã phải mang thóc giống, phân bón về tận nơi cho người dân. Bà con lại đưa giống, phân bón đó mấy cây số đường núi nữa để cấy lúa. Đến vụ thu hoạch tốt lắm thì được hơn 1 tạ thóc một sào, có vụ chỉ được khoảng 50 kg. Được thóc rồi cũng phải mất cả ngày mới gùi được về tới nhà; và để ra được hạt gạo cho vào nồi thì phải mất vài lít xăng mang đi xay, xát nữa…
Niềm hi vọng
.jpg)
Xác định được sự bất hợp lý trong tập quán sản xuất của người dân và những rào cản trong phát triển kinh tế của đoàn viên thanh niên địa phương, từ đó Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã có những định hướng cụ thể để triển khai xây dựng Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp Túc Đán và tuyên truyền, hỗ trợ thanh niên những vùng tương tự phát triển kinh tế. Qua thời gian khảo sát kỹ các điều kiện cần thiết, ngày 05/10/2016, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã phê duyệt Kế hoạch số 02-KH/TCT của Tổ công tác triển khai Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp về xây dựng mô hình trình diễn nông nghiệp tại xã Túc Đán, huyện Trạm Tấu với mục tiêu xây dựng một mô hình ứng dụng khoa học kỹ thuật, trình diễn các loại cây trồng, vật nuôi cần thiết phục vụ đời sống hàng ngày nhưng nhân dân trong vùng chưa biết trồng, chăm sóc, qua đó đánh giá tiềm năng đất đai, hiệu quả kinh tế, làm cơ sở tuyên truyền, hướng dẫn các hộ thanh niên và nhân dân trong vùng phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập làm tiền đề cho việc xây dựng Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp Túc Đán sau này.
Những ngày đầu bắt tay xây dựng mô hình thực sự là quãng thời gian thử thách đối với tổ công tác. Khu vực Chông Cha nằm trong vùng quy hoạch xây dựng Làng Thanh niên lập nghiệp Túc Đán (Được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tại Quyết định số 1912/QĐ-TTg ngày 20/12/2012) là vùng đất trống khoảng trên 500 ha nằm trên tuyến đường từ thôn Háng Tầu đi thôn Tống Trong xã Túc Đán. “Đại bản doanh” của tổ công tác là một lán nhỏ của người dân làm chỗ nghỉ tạm và chứa thóc trong vụ thu hoạch, có diện tích chừng 10 m2. Điện không có, sóng điện thoại cũng không, muốn đến hộ dân gần nhất cũng mất 3 km, muốn ra trung tâm xã phải mất 1 giờ đi xe máy; trời mưa thì chỉ có thể đi bộ. Nhưng vượt qua tất cả những khó khăn ban đầu, các thành viên tổ công tác không ai bảo ai đều ngay lập tức bắt tay vào thực hiện công việc và kêu gọi sự tham gia của đoàn viên, thanh niên và nhân dân địa phương. Với mục đích để họ được học và thực hành áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng rau từ khâu cắt rạ, chế biến phân hữu cơ vi sinh, làm đất, ủ giống, gieo, trồng, bón phân, tưới nước, xới xáo, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh,… hay làm chuồng trại nuôi nhốt gia súc, gia cầm; gom vỏ trấu làm đệm lót sinh học, úm gà con, tập cho lợn ăn không cần phải nấu cám,… Trong quá trình thực hiện, các cán bộ Tỉnh đoàn đã vận dụng đủ các kỹ năng vận động, tuyên truyền để truyền sự hứng thú và niềm tin cho đoàn viên, thanh niên và nhân dân địa phương về một cuộc sống mới, tốt đẹp hơn khi tham phát triển kinh tế theo hướng dẫn trực tiếp của những cán bộ Đoàn trẻ tuổi, nhiệt huyết.
Trở về để làm lại
Tham gia thực hiện mô hình cùng tổ công tác từ những ngày đầu có Giàng A Tu, sinh năm 1983 – người mới qua 5 năm cải tạo (vì tội danh buôn bán ma túy trái phép) tại Trại giam Tân Lập - Phú Thọ là người rất nhanh nhẹn, hoạt bát. Hiểu được hoàn cảnh và muốn tạo cơ hội cho Tu tái hòa nhập cộng đồng trở thành người có ích, Tổ công tác đã tiếp cận, động viên, tạo điều kiện giúp đỡ để Tu có việc làm và vượt qua sự mặc cảm, sớm hòa nhập cộng đồng. Được sự giúp đỡ của các cán bộ Tỉnh đoàn, A Tu (Cách gọi của người dân địa phương) đã hăng hái tham gia các hoạt động của tổ công tác. Anh tích cực tham gia làm đất, ủ giống, tạo hốc, trồng rau, bón từng loại phân bón theo sự hướng dẫn của cán bộ. Ngoài ra, vợ chồng A Tu còn được tổ công tác tạo điều kiện hỗ trợ cây giống, phân bón ban đầu để trồng được hơn 100 m2 rau các loại ngay cạnh khu vực thực hiện mô hình của tổ công tác.
Vẫn còn hơi sớm để đánh giá sự thành công của tất cả các loại cây trồng, vật nuôi trong mô hình trình diễn nông nghiệp do Tỉnh đoàn Yên Bái xây dựng. Vẫn còn có nhiều khó khăn và rào cản để người dân Túc Đán bứt phá ra khỏi cái cách nghĩ, cách làm đã ăn sâu vào tiềm thức của họ hàng chục đời nay. Nhưng khi trở lại Chông Cha vào những ngày này chắc chắn mọi người sẽ bắt gặp đàn lợn, đàn gà tung tăng kiếm mồi trong khu chuồng trại, bãi thả được xây dựng hợp lý bằng những vật liệu đơn giản tại địa phương; bắt gặp những thửa rau uốn lượn mềm mại như những dải mây xanh mướt trên lưng chừng núi ở độ cao trên 930 mét so với mực nước biển; những cơn gió thoảng qua làm tung bay lá cờ đỏ, sao vàng; bắt gặp nụ cười tươi ròn trên gương mặt sạm nắng của A Chà, ánh mắt sáng niềm tin của vợ chồng A Tu về một cuộc sống mới sẽ dần đổi thay đối với gia đình họ và đồng bào nơi đây. Và chúng tôi những cán bộ của Tỉnh đoàn Yên Bái cũng cảm nhận được những hiệu quả bước đầu của một phương pháp tiếp cận, tuyên truyền mới trong việc hỗ trợ đoàn viên thanh niên lập thân, lập nghiệp trong giai đoạn hiện nay./.
