'Phòng thí nghiệm mở' để người trẻ bám trụ quê hương, vươn lên làm giàu

Trước thềm Chương trình Thủ tướng gặp mặt, đối thoại với thanh niên năm 2026, anh Nguyễn Trí Túc – Bí thư Đoàn Trường Đại học Đồng Tháp chia sẻ về khát vọng “Người trẻ Mekong – Cùng quê hương giải bài toán lớn”. Đề xuất này chỉ ra một mô hình liên kết vùng, biến toàn Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) thành một “phòng thí nghiệm mở” để người trẻ khởi nghiệp và bám trụ quê hương.

Vượt xa một cuộc thi khởi nghiệp

Gắn bó nhiều năm với công tác Đoàn và phong trào sinh viên, anh Nguyễn Trí Túc – Bí thư Đoàn Trường Đại học Đồng Tháp trăn trở khi chứng kiến một thực tế: Người trẻ miền Tây không thiếu ý tưởng, luôn khao khát làm mới sản phẩm từ nông sản quê nhà, phát triển du lịch cộng đồng; tiếp cận thương mại điện tử, kinh tế xanh và biết cách ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI).

Thế nhưng, hành trình từ một ý tưởng trên giảng đường đến một sản phẩm mẫu, và từ sản phẩm mẫu trở thành một mô hình kinh doanh "sống" được trên thị trường còn một khoảng cách rất xa.

“Điều thanh niên ĐBSCL cần lúc này không phải thêm một cuộc thi khởi nghiệp để trao giải rồi để đó. Quan trọng hơn, rất cần một hành trình để người trẻ được làm thật, tạo ra sản phẩm thật và tự thân tạo ra việc làm”, anh Túc nói.

Từ trăn trở đó, Bí thư Đoàn Trường Đại học Đồng Tháp đề xuất xây dựng chương trình mang tên “Người trẻ Mekong – Cùng quê hương giải bài toán lớn”.

Theo đó, mỗi tỉnh, thành trong khu vực sẽ chủ động chọn lọc, công bố những “bài toán thật” mà địa phương đang "khát" lời giải. Đó có thể là bài toán nâng cao giá trị nông sản, phát triển sản phẩm OCOP, chuyển đổi số trong nông nghiệp, logistics, hay kinh tế tuần hoàn, từ đó người trẻ đưa ra giải pháp với sự hỗ trợ, đồng hành của chính quyền.

Đề xuất chỉ ra một hệ sinh thái vận hành chặt chẽ: Địa phương đặt bài toán – người trẻ tìm lời giải – nhà trường hỗ trợ tri thức – nhà khoa học hỗ trợ công nghệ – doanh nghiệp hỗ trợ thị trường – nhà nước tạo cơ chế và kết nối nguồn lực.

Trong chuỗi liên kết trên, một ý tưởng tốt sẽ được hỗ trợ làm sản phẩm mẫu; dự án tiềm năng sẽ có chuyên gia mài giũa; mô hình khả thi sẽ được kết nối thẳng với vốn và thị trường.

Sinh viên không trồng xoài, nhưng dùng AI để bán xoài

Nhìn nhận từ thực tiễn sinh viên Đồng Tháp và thanh niên miền Tây, anh Nguyễn Trí Túc cho rằng, mô hình này sinh ra dành cho những người con vùng sông nước. Các em lớn lên từ miệt vườn, hiểu rõ vòng đời cây lúa, con cá, trái xoài, củ sen. Tình yêu quê hương có thừa, khát vọng vươn lên mãnh liệt, các em chỉ thiếu cơ hội thực chiến.

“Một bạn sinh viên có thể không trực tiếp lội vườn trồng xoài, nhưng các em biết dùng AI và thương mại điện tử để định vị thương hiệu và tìm thị trường cho trái xoài. Các em không trực tiếp chăn nuôi cá, nhưng có đủ tư duy để nghiên cứu mã QR truy xuất nguồn gốc. Không trực tiếp làm du lịch, nhưng các em dư sức xây dựng một nền tảng số quảng bá điểm đến cộng đồng”, anh Túc dẫn chứng.

Bí thư Đoàn Trường Đại học Đồng Tháp cho rằng, việc đưa người trẻ vào những bài toán thật của địa phương chính là cách đào tạo nhân lực tốt nhất. Quá trình đó buộc thanh niên phải tự trau dồi kỹ năng số, ngoại ngữ, quản trị dự án, và kỹ năng đàm phán với doanh nghiệp. Điều đó tạo ra môi trường thực học, thực nghiệp, học để làm được việc, không chỉ học để thi.

Gửi gắm thông điệp tới chương trình "Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026", anh Nguyễn Trí Túc kỳ vọng: “Nếu được Nhà nước kiến tạo cơ chế, chương trình này sẽ biến ĐBSCL thành một "phòng thí nghiệm mở" khổng lồ. Ở đó, địa phương có sáng kiến, doanh nghiệp có nhân tài, nhà trường có môi trường thực tiễn. Và quan trọng nhất, đó là con đường bền vững nhất để khuyến khích người trẻ ở lại làm giàu ngay trên chính quê hương mình".