Từ chiến hào đến hòa bình

Bố tôi là cựu chiến binh Nguyễn Tư Tiến, sinh năm 1950 tại một làng quê yên bình ở huyện Nam Đàn, Nghệ An. Ông nhập ngũ khi vừa bước sang tuổi đôi mươi, trải qua bao chiến dịch ác liệt, từ mùa hè đỏ lửa năm 1972 tại Bình Long (nay là Bình Phước) với chiến dịch Nguyễn Huệ, chiến dịch Hồ Chí Minh huyền thoại, cho đến những năm tháng chiến đấu gian khổ trên đất Campuchia. Chiến tranh để lại trong ông không chỉ vết thương thể xác - một viên đạn vẫn còn nằm trong cơ thể cho đến hôm nay - mà còn là những ký ức không thể mờ phai về một thời kỳ hào hùng và đau thương của dân tộc.

Khi ông mặc lại bộ quân phục đã bạc màu theo năm tháng và tôi cũng có những bức ảnh đầu tiên, những câu chuyện cũng bắt đầu được mở ra. Tôi như đứa trẻ, dù nghe mãi bao nhiêu lần bố kể về thời điểm ngày 30/4 năm ấy vẫn luôn háo hức, những câu chuyện ấy theo tôi trưởng thành mà cứ như nghe lần đầu.

“Lúc đó vẫn còn đánh ác liệt lắm. Trước cái thời điểm khi quân ta tiến vào Dinh Độc lập, khi đó đang đánh ở khu vực quận 10, chiến trường xung quanh tứ phía đâu đâu cũng vang lên tiếng bom nổ, tiếng súng dày đặc. Lúc đó chỉ nghĩ trong đầu lần này mà không thắng được chắc là xong rồi, vì không có lối nào để thoát ra cả. Đánh đến tầm trưa thì từ mấy cái radio thu được từ bọn giặc mới truyền đến thông tin quân ta đã tiến vào Dinh Độc Lập và giành thắng lợi, Dương Văn Minh đầu hàng vô điều kiện, khi đó mới biết là chiến dịch đã thành công và đất nước mình đã chính thức giành được độc lập”. Bố tôi vừa kể, giọng trầm ấm lúc thăng lúc trầm giống như chính ông đang trở lại trận chiến năm nào.

Rồi sau đó thì sao ạ? Bố tôi lại cười và kể tiếp: “Sau đó thì tập kết lại và hành quân vào quận 6. Tham gia vào đội ngũ hành quân, xung quanh thì ngập tràn cờ hoa, người dân nô nức đứng hai bên để bộ đội đi qua, đẹp lắm!”

Con biết không? Với tin thắng trận ấy dĩ nhiên bố và đồng đội sẽ ăn mừng chiến thắng thật linh đình. Thế nhưng, tối hôm đó không có một buổi lễ trang trọng để ăn mừng chiến thắng gì, nhưng nhìn thấy anh em đồng đội gương mặt ai cũng rạng rỡ cả. Nói chuyện với nhau vài câu, chúc mừng chiến thắng, rồi lại đi làm nhiệm vụ. Lúc đó bố phải cùng một vài người khác đi áp giải một số tên giặc bỏ trốn nhưng bị bắt lại. Giải phóng xong còn nhiều thứ phải làm lắm.

Đoạn, bố tôi trầm ngâm, nhìn về xa xăm, đượm chút buồn. Chiến tranh tàn khốc lắm, bố không ít lần chứng kiến đồng đội mình ngã xuống và bố cũng may mắn sống sót. Hôm ấy, rạng sáng hôm 30, lúc đó đang chốt chặn ở một cây cầu lớn cho đại quân tiến vào Sài Gòn, khi đang ở trong hầm tự đào thì phát hiện một ánh lửa màu xanh. Thấy có gì đó không ổn, bố vội leo lên trốn vào một chỗ gần đấy. Nhưng có một cậu tân binh cấp dưới lại làm ngược lại, từ bên ngoài nhảy xuống. Đó là một quả lựu đạn, và nó được ném ngay đúng vị trí hầm trú mà cậu ấy vừa nhảy xuống xong. Cậu ấy hy sinh. Lúc đó quá bất ngờ nên bản thân cũng không làm được gì hơn là kêu gọi đồng đội cùng hỗ trợ và báo cáo cho đơn vị cũng như địa phương. Nghĩ lại nếu không phải lính có kinh nghiệm và xử lý nhanh thì khi đó ngay cả bản thân cũng không còn cơ hội để mà trở về.”

Hồi đó, bố tôi mới 25 tuổi, giữ vị trí Trung đội trưởng của một đơn vị thuộc Quân khu 7. Chỉ cần nhìn vào ánh mắt của ông lúc kể chuyện, tôi cũng phần nào cảm nhận được nỗi đau khi chứng kiến đồng đội hy sinh ngay trước mắt, mà bản thân lại bất lực, không thể làm gì. Đó hẳn là một cảm giác chẳng dễ dàng gì để vượt qua.

Có lần hồi nhỏ tôi từng tò mò lục lọi trong nhà và tìm thấy những tấm huân huy chương này của bố tôi. Lúc đó tôi cũng chẳng bận tâm về ý nghĩa của những kỷ vật vô giá này lắm, đúng hơn là tôi không hiểu. Sau rồi tôi mới biết, mỗi một tấm huy chương được đeo trên ngực áo chính là sự ghi nhận của Tổ quốc với những đóng góp của người lính trong những ngày tháng cứu nước - là vô số lần vào sinh ra tử, trải qua muôn vàn khó khăn gian khổ, chứng kiến đồng đội của mình hy sinh và có cả những thứ không thể diễn tả bằng lời.

Những người lính như bố tôi - họ thường không nói nhiều, nhưng sâu thẳm bên trong họ vẫn luôn tồn tại một mảnh ký ức không thể nào phai về một thời kỳ kháng chiến trường kỳ gian khổ để giành lấy độc lập tự do cho dân tộc. "Chất lính" ấy vẫn sống mãi, vẹn nguyên qua bao năm tháng, dù đã nửa thế kỷ trôi qua. Bản thân tôi luôn luôn tự hào tôi là con cháu của những người lính, khi bố tôi, ông nội và các chú của tôi đều có thời gian dài làm việc trong quân đội. Ông ngoại tôi đã từng là một người lính Điện Biên, tôi đã được nghe ông kể về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, về những ngày tháng oanh liệt ở Điện Biên Phủ khi còn là một cậu nhóc mới chỉ biết đánh vần.

Bây giờ tôi đã trưởng thành và làm việc tại đất nước mặt trời mọc được hơn 5 năm. Dù không tiếp bước theo bố tôi trên con đường binh nghiệp, tôi lựa chọn cho mình một con đường khác - mang công nghệ và tri thức Việt Nam đến với những quốc gia phát triển, tạo ra những cơ hội nghề nghiệp tốt đẹp cho những thanh niên đang ngày đêm lao động, tư duy, đổi mới và sáng tạo.

Tôi cũng mong rằng, những bạn trẻ giống như tôi đang sống trong thời khắc chuyển mình của đất nước. Chúng tôi sẽ là những người lính theo đúng nghĩa trên mặt trận ấy. Cùng đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn minh của dân tộc. Riêng tôi, vẫn không quên một lời hứa đưa bố vào chiến trường cũ thăm lại đồng đội còn ở đâu đó trên mảnh đất bom đạn năm xưa…!