Tổng Bí thư Tô Lâm: Hoàn thiện ‘bản thiết kế tổng thể’ cho mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đến năm 2045

Cùng dự có các Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng: Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí; Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Phạm Gia Túc.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng; ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, cùng đại diện các bộ, ban, ngành dự cuộc làm việc.

Tại buổi làm việc, báo cáo về triển khai xây dựng dự thảo Nghị quyết, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết đã khẩn trương phối hợp với các bộ, ngành, địa phương kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ biên tập; ban hành các văn bản hướng dẫn các Tỉnh ủy, Thành ủy về việc tổng kết, xây dựng kịch bản tăng trưởng, đề xuất nội dung chương trình hành động, danh mục các dự án đầu tư để thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng từ 10% trở lên giai đoạn 2026 – 2030 và tiếp tục tăng trưởng nhanh, bền vững giai đoạn đến năm 2045, với các nội dung cụ thể hóa cho từng Bộ, cơ quan ngang Bộ và các địa phương… Tổ chức nhiều diễn đàn, hội thảo để thu thập ý kiến của các chuyên gia, các nhà khoa học trong nước và quốc tế, khảo cứu kinh nghiệm thực tiễn quốc tế và của các địa phương.

Theo dự thảo, xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Mô hình tăng trưởng mới với kinh tế Nhà nước đóng vai trò chủ đạo, tiên phong, dẫn dắt; kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất; thị trường xuất khẩu và trong nước là động lực kép quan trọng; vận hành trên nền tảng Nhà nước kiến tạo thể chế phát triển hiện đại và văn hóa đổi mới sáng tạo. Kiên định các nguyên tắc lấy phát triển để ổn định và ổn định để phát triển; thị trường giữ vai trò quyết định trong huy động, phân bổ nguồn lực phát triển; bảo đảm yêu cầu xây dựng nền kinh tế tự chủ chiến lược, tự cường gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, hiệu quả; gắn kết chặt chẽ và đồng bộ với các quá trình chuyển đổi quản trị quốc gia, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi cơ cấu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Bản “thiết kế tổng thể” cho mô hình tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên

Phát biểu tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Trung ương về giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới.

Tổng Bí thư nhấn mạnh các định hướng: Trước hết, phải xác định đúng tầm xây dựng Nghị quyết, đặt vấn đề ở tầm lịch sử và tư duy phát triển. Nghị quyết này phải là “bản thiết kế tổng thể” cho mô hình tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên của Việt Nam đến năm 2045. Đây là quyết tâm chiến lược, là lựa chọn có tính lịch sử nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước. Nhưng sự tăng trưởng đó phải đảm bảo ổn định, có chất lượng, bao trùm, xanh và tự chủ.

Tổng Bí thư nêu rõ, điều này hàm chứa rõ ý nghĩa, thể hiện trên các mặt: phải truyền tải được quyết tâm cao, kiên định mục tiêu, không dao động trước những khó khăn, thách thức; yêu cầu về chất lượng cao, kiên quyết không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá, không đánh đổi ổn định vĩ mô, môi trường và tiến bộ xã hội. Phải có tầm nhìn dài hạn, đảm bảo tăng trưởng hôm nay không làm tổn hại đến nền tảng phát triển của ngày mai, không làm suy giảm nguồn lực cho thế hệ tương lai của đất nước. Phải có lộ trình rõ ràng, phù hợp với quy luật khách quan của kinh tế. Giai đoạn trước đặt nền móng, tạo nền tảng cho giai đoạn sau đảm bảo tăng trưởng liên tục 2 con số dài hạn thì mới hiện thực hóa được mục tiêu đến năm 2045.

“Đây phải được xác định là kim chỉ nam cho hành động để toàn bộ hệ thống chính trị thống nhất nhận thức, đồng bộ trong tổ chức thực hiện, đảm bảo Nghị quyết được triển khai một cách nhất quán, hiệu quả và bền vững”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư cũng định hướng phải tiếp tục làm rõ hơn nội dung của việc xác lập mô hình tăng trưởng mới. Việc xác lập mô hình tăng trưởng mới phải chuyển đổi căn bản về cấu trúc động lực, hay nói một cách khác là phải thay đổi “động cơ” của nền kinh tế chứ không chỉ đơn thuần là điều chỉnh chính sách vận hành.

Đây là bước chuyển mang tính hệ thống, đòi hỏi phải thay đổi đồng bộ, xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương, từ khu vực công đến khu vực tư nhân, từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo để hình thành một nền kinh tế hiện đại, năng suất cao, có khả năng cạnh tranh toàn cầu. Đồng thời mô hình tăng trưởng mới không chỉ thiên về mặt kinh tế mà còn phải đặt đúng vai trò của những vấn đề phát triển bền vững như: tăng trưởng phải đi đôi với nâng cao thu nhập của người dân, cải thiện đời sống người dân, tạo thêm công ăn việc làm, giảm tình trạng thất nghiệp, xóa đói giảm nghèo, giảm chênh lệch giàu nghèo, bảo vệ môi trường, gắn liền với phát triển về văn hóa xã hội.

“Tạo được không khí phấn khởi này rất quan trọng, phải nâng cao được thu nhập đời sống người dân. Tăng trưởng rất nhiều nhưng đời sống của người dân thì vẫn không được cải thiện thì cái đó không được” – Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Nhấn mạnh phải tiếp tục làm rõ các nguồn lực khả thi để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, Tổng Bí thư phân tích: kịch bản tăng trưởng từ 10% trở lên là thách thức nhưng phải có cơ sở tính toán cụ thể. Cần phải tiếp tục làm rõ nguồn huy động vốn từ đâu, vai trò của tiết kiệm nội địa, của FDI, của thị trường vốn, rồi cơ chế phân bổ nguồn lực theo thị trường và nghiên cứu, xác định rõ các ngưỡng an toàn vĩ mô.

“Đặc biệt là phải quán triệt nguyên tắc hạch toán kinh tế và phân bổ nguồn lực theo hiệu quả. Tăng trưởng cao chỉ bền vững khi mọi nguồn lực ngân sách, đất đai, tài nguyên, vốn tín dụng, tài sản công được tính đúng, tính đủ, phân bổ theo hiệu quả và chịu trách nhiệm giải trình”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Cũng theo Tổng Bí thư, phải chủ động quản trị rủi ro để đảm bảo tăng trưởng cao nhưng an toàn và bền vững. Trong đó, mọi quyết định tăng trưởng đều được cân nhắc trong quá trình tương quan rủi ro và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Theo đó, phải bám sát thực tiễn, nâng cao năng lực dự báo và điều hành linh hoạt nhằm kiểm soát chặt chẽ các rủi ro về lạm phát, nợ công, thị trường tài chính, tiền tệ. Đồng thời, ứng phó hiệu quả với biến động địa chính trị, thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu. Tăng trưởng nhanh phải đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái, bảo đảm an sinh xã hội, thu hẹp chênh lệch vùng miền và củng cố niềm tin của nhân dân. Đồng thời, cần kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với tăng cường quốc phòng, an ninh và triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại, qua đó giữ vững môi trường hòa bình ổn định cho sự phát triển lâu dài.

Nhấn mạnh phải đặc biệt quan tâm đến kỷ luật thực thi và các cơ chế tổ chức thực hiện, Tổng Bí thư nêu rõ phải thiết lập một hệ thống lãnh đạo, quản trị, giám sát đồng bộ, có khả năng huy động toàn xã hội vào thực hiện mục tiêu phát triển. Tăng trưởng kinh tế 10% trở lên chỉ có thể đạt được khi có sự lãnh đạo vững chắc của Đảng, quản trị hiệu quả, phân cấp rõ ràng và có một môi trường liêm chính, minh bạch, khơi dậy được niềm tin và sức mạnh tổng hợp của người dân, của doanh nghiệp và của toàn xã hội. Phải đổi mới mạnh mẽ thực chất khâu tổ chức thực hiện, chuyển từ “đúng về chủ trương” sang “đúng và hiệu quả trong hành động”. Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, quản lý theo kết quả đầu ra, khắc phục tình trạng trì trệ, né tránh, sợ trách nhiệm. Đây là yếu tố quyết định biến mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên từ ý chí chính trị thành kết quả của thực tiễn.

Không đánh đổi tăng trưởng bằng lạm phát, bong bóng tài sản, nợ công mất kiểm soát

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, Tổng Bí thư nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp đề ra. Theo đó, cần phải tạo sự chuyển biến căn bản về tư duy phát triển trong toàn hệ thống chính trị và xã hội. Coi đây không chỉ là chỉ tiêu kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị trung tâm, cấp bách, mang ý nghĩa chiến lược. Xóa bỏ tâm lý an toàn, tư duy nhiệm kỳ, cách làm cục bộ, thay bằng tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” và hành động đồng bộ với phân công rõ ràng, phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương, địa phương, doanh nghiệp.

Trên nền tảng đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới với thể chế khuyến khích nghiên cứu, phát triển. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hạ tầng số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học để thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, chuỗi giá trị sản xuất.

Cải cách thể chế phải được thực hiện thực chất, triệt để, đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh. Các quy định pháp luật phải rõ ràng và có tính pháp quyền cao. Phải xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo và người đứng đầu có tầm nhìn, có năng lực và đặc biệt là sự chính trực. Xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, không tham nhũng, thực sự hỗ trợ người dân và doanh nghiệp hiệu quả.

Phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn, phát triển hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực quản trị quốc gia; gắn tăng trưởng với công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu.

“Chúng ta không đánh đổi tăng trưởng bằng lạm phát, bong bóng tài sản, nợ công mất kiểm soát. Chính sách tài khóa và tiền tệ phải phối hợp chặt chẽ để đạt được yêu cầu này”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tiến trình công nghiệp hóa cần phải được tái định hình theo hướng công nghệ cao, sản xuất thông minh, kinh tế số, nâng cấp cấu trúc kinh tế và làm chủ công nghệ.

Thị trường trong nước trên 100 triệu dân phải trở thành trụ cột bền vững của tăng trưởng. Phải thông qua phát triển đồng bộ các loại thị trường, nâng cao thu nhập, kích thích tiêu dùng hiện đại, mở rộng đầu tư tư nhân và phát triển vai trò dẫn dắt của đầu tư công, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu giá trị gia tăng cao trong thế cân bằng đối với thị trường nội địa.

Cấu trúc kinh tế hài hòa giữa khu vực nhà nước, tư nhân và FDI phải được thiết lập trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng và liên kết chuỗi giá trị, tạo hiệu ứng cộng hưởng và nâng cao tính tự chủ của mỗi khu vực.

Không gian phát triển quốc gia phải được tổ chức lại theo hướng liên kết vùng thực chất, tập trung nguồn nhân lực cho các cực tăng trưởng, các hành lang kinh tế, trung tâm tài chính, đổi mới sáng tạo và khai thác hiệu quả không gian biển, đô thị và kinh tế số.

Hội nhập quốc tế cần phải chuyển sang chủ động, có chọn lọc, gắn với nâng cao nội lực, giá trị gia tăng và vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tăng trưởng cần phải đặt trong tổng thể bảo đảm quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường, không đánh đổi ổn định, công bằng và chủ quyền lấy tăng trưởng đơn thuần. Qua đó, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững, có ý nghĩa rất lâu dài cho tiềm lực của quốc gia, của đất nước, để ổn định quốc gia lâu dài.

Tổng Bí thư đề nghị Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu, chắt lọc, tiếp thu đầy đủ các ý kiến tham gia đóng góp để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết quan trọng này, báo cáo Bộ Chính trị.