Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Lời căn dặn đó của Người mang ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng nước ta. Để bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, mấu chốt là phải làm cho nền tảng tư tưởng của Đảng luôn thấm nhuần và trở thành hạt nhân thế giới quan, nhân sinh quan, lẽ sống của thế hệ trẻ thông qua quá trình giáo dục, bồi dưỡng ngay từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường.
Không thờ ơ trước các biểu hiện làm chệch hướng nền giáo dục Việt Nam
Tác động làm chệch hướng, từng bước chuyển hóa nền giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) nằm trong chiến lược “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch nhằm xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở Việt Nam. Vì vậy, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực GD-ĐT là yêu cầu tất yếu nhằm giữ vững định hướng XHCN, bảo đảm cho GD-ĐT thực sự là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc và giữ vai trò then chốt trong tiến trình phát triển đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc.
Sự tác động nhằm làm chệch hướng, từng bước chuyển hóa nền GD-ĐT nước ta do các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị tiến hành trong toàn bộ các khâu, từ mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp tổ chức giảng dạy, học tập đến kiểm tra đánh giá kết quả của quá trình đổi mới GD-ĐT. Trên các trang mạng xã hội và cơ quan truyền thông thiếu thiện chí, chúng ta thường thấy một số hiện tượng tiêu cực xảy ra trong các hoạt động GD-ĐT như tuyển sinh, thi cử, quan hệ thầy trò, bạo lực học đường… bị các đối tượng lợi dụng, thổi phồng nhằm bôi nhọ, xuyên tạc nền giáo dục Việt Nam. Từ đó, các đối tượng quy kết “nguyên nhân của mọi nguyên nhân” là do quan điểm chính trị sai lầm áp đặt vào GD-ĐT, thực chất là phủ định vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực GD-ĐT.
Thủ đoạn tinh vi nhằm phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng trên lĩnh vực GD-ĐT là các đối tượng lợi dụng đổi mới GD-ĐT theo quy luật tâm lý nhận thức thông qua truyền thụ và lĩnh hội, tác động tri thức lệch chuẩn vào tình cảm, tâm hồn, niềm tin trong trắng của học sinh, từ đó dần làm mất lòng tin của thế hệ trẻ đối với quan điểm chính thống của Đảng. Thủ thuật này được thể hiện ở 3 phương diện.
Một là, lợi dụng đổi mới GD-ĐT, trọng tâm là đổi mới nội dung sách giáo khoa (SGK) để tác động bằng việc cắt giảm nội dung, thời lượng các môn khoa học xã hội nhân văn, nhất là các môn Lịch sử, Giáo dục công dân và Ngữ văn (phần văn học cách mạng). Việc làm này đã xảy ra trong thực hiện chủ trương đổi mới SGK vừa qua, cho ra đời tồn tại đồng thời nhiều bộ sách với các hội đồng biên soạn, xuất bản khác nhau. Qua tìm hiểu cho thấy, một số nội dung trong SGK đã loại bỏ một số bài thơ viết về lịch sử nước nhà, hạ thấp vị thế chủ lưu của dòng văn học cách mạng, thậm chí xếp Lịch sử là môn học tự chọn của học sinh phổ thông khiến dư luận bức xúc. Đáng nói là trong hội đồng biên soạn SGK phổ thông từng có nhân vật tham gia nhóm cơ hội chính trị ký tên thư ngỏ gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước đòi xóa bỏ Điều 4 Hiến pháp năm 2013, tức là không thừa nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội.
Hai là, cài cắm nội dung còn tranh cãi, nội dung xuyên tạc lịch sử, phủ định chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc đưa vào môn Ngữ văn phổ thông. Để thực hiện tiểu xảo này, họ đã lợi dụng chủ trương cùng tồn tại nhiều bộ SGK để nhà trường và học sinh tự chọn; dùng nhiều thủ thuật tô vẽ, tung hô các ấn phẩm chủ định đưa vào SGK; có lộ trình từng bước “hợp thức hóa” để “chèn” nội dung ấn phẩm văn học-nghệ thuật ẩn chứa tư tưởng chính trị không phù hợp với quan điểm của Đảng vào SGK phổ thông.
Ba là, tuyên truyền, cổ xúy tư tưởng “khai phóng”, “tự do học thuật” nhằm phê phán, từng bước làm chệch hướng nền giáo dục XHCN. Các đối tượng triệt để lợi dụng những hạn chế, khuyết điểm trong giáo dục, từ đó thổi phồng, quy kết nền giáo dục Việt Nam là giáo điều, nặng về chính trị, tư tưởng dẫn đến xơ cứng, triệt tiêu năng lực sáng tạo của người học. Từ đó, họ cổ xúy tư tưởng thực hiện “giáo dục khai phóng” với phương châm “tự do nghiên cứu, tự do học thuật”, thực chất là gieo rắc “chủ nghĩa tương đối”, “chủ nghĩa hoài nghi” trong quá trình tiếp nhận tri thức của học sinh. Đó là những thủ thuật tinh vi làm chuyển hóa từ nội tâm, thông qua trang bị tri thức lệch chuẩn để dần làm mất tình cảm của người học, từ đó người học thiếu niềm tin vào Đảng và chế độ XHCN.
Kiên trì giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực giáo dục
Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Lời căn dặn đó của Người mang ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng nước ta. Để bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, mấu chốt là phải làm cho nền tảng tư tưởng của Đảng trở thành hạt nhân thế giới quan, nhân sinh quan, lẽ sống của thế hệ trẻ thông qua quá trình giáo dục, bồi dưỡng ngay từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường.
Để giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực giáo dục, trước hết cần tăng cường xây dựng, phát triển ngành GD-ĐT vững mạnh theo quan điểm Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT. Theo đó, cần quán triệt sâu sắc và thấm nhuần quan điểm của Đảng là phát triển GD-ĐT là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, kiến tạo phát triển, bảo đảm nguồn lực và công bằng trong giáo dục; bảo đảm Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, để giáo dục Việt Nam vừa phát triển mạnh mẽ, vừa tránh nguy cơ bị “đổi màu”, chệch hướng, bên cạnh việc tiếp thu tinh hoa nhân loại, chuẩn mực quốc tế trong quá trình đổi mới chương trình, nội dung giáo dục, phải lấy nền tảng văn hóa, giá trị truyền thống dân tộc làm trụ cột để giáo dục toàn diện đức, trí, thể, mỹ, hình thành hệ giá trị con người Việt Nam thời đại mới.
Nghị quyết số 71-NQ/TW yêu cầu phải quán triệt đầy đủ, sâu sắc trong cả hệ thống chính trị và toàn xã hội các quan điểm, chủ trương của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về GD-ĐT. Tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của tổ chức đảng, nhất là vai trò người đứng đầu cấp ủy trong các cơ sở giáo dục. Thực hiện bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục. Thực hiện tốt nhiệm vụ, giải pháp này là “tấm lá chắn” đẩy lùi nguy cơ tiêu cực trong các hoạt động giáo dục.
Muốn phòng ngừa nguy cơ chệch hướng trong nền giáo dục, điều có ý nghĩa căn cốt là phải quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và đội ngũ nhà giáo có đủ phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn đáp ứng với sự nghiệp đổi mới GD-ĐT. Thực hiện phương châm “thầy ra thầy, trò ra trò” trên các mặt đạo đức, nhân cách, tri thức. Cùng với đó, kiên trì xây dựng văn hóa học đường, văn hóa chất lượng, thực học, thực nghiệp gắn với trách nhiệm nêu gương của đội ngũ nhà giáo; chú trọng bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ nhà giáo. Đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đạo đức, lý tưởng, trách nhiệm xã hội, lối sống văn hóa, truyền thống lịch sử, chính trị, tư tưởng, pháp luật, kinh tế, tài chính, quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên.
Trong đổi mới giáo dục nội dung, cần rất chú trọng đến SGK. Được biết Bộ GD-ĐT đã có quyết định thực hiện một bộ SGK phổ thông thống nhất trên toàn quốc. Vấn đề đặt ra là cần cân đối dung lượng các môn học theo yêu cầu mục tiêu GD-ĐT, loại bỏ nội dung lạc hậu, lệch chuẩn, nhất là trong các môn học xã hội nhân văn, bảo đảm tính khoa học, hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển của thực tiễn đất nước trong giai đoạn mới.
Đại tá, PGS, TS HÀ NGUYÊN CÁT
