Tham luận: Đổi mới phương thức tuyên truyền về phong trào Sinh viên 5 tốt

Kính thưa Đoàn Chủ tịch Đại hội, các đồng chí lãnh đạo;

Kính thưa Quý đại biểu và toàn thể Đại hội
 
Tham dự Đại hội Đại biểu Hội Sinh viên toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2018 - 2023, thay mặt sinh viên Đồng Nai, tôi xin gửi đến các đồng chí lãnh đạo, quý đại biểu và toàn thể Đại hội lời chúc sức khỏe và lời chào trân trọng, chúc Đại hội Đại biểu Hội Sinh viên toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2018 – 2023 thành công tốt đẹp. Sau đây, đại diện cho Hội Sinh viên tỉnh Đồng Nai, tôi xin được trình bày tham luận “Đổi mới phương thức tuyên truyền về phong trào Sinh viên 5 tốt”. 

Kính thưa Quý đại biểu, thưa toàn thể Đại hội

Trải qua 68 năm thành lập và phát triển, Hội Sinh viên Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức, lối sống, trí tuệ cho các thế hệ sinh viên của đất nước. Tuy vậy, trong giai đoạn hiện nay, những yếu tố như quá trình hội nhập, cách mạng công nghệ, phương thức học tập hiện đại; sự thay đổi về tâm lý, nhu cầu, thực lực của sinh viên Việt Nam đã và đang đòi hỏi cần có sự cập nhật, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động để Hội Sinh viên Việt Nam tiếp tục phát huy sự thu hút, định hướng giáo dục và gắn bó như một người bạn đồng hành với đông đảo sinh viên trên cả nước. 

Ở góc độ tổng quát, sứ mệnh của tổ chức Hội Sinh viên có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp, cách thức, nhưng tựu chung lại, phương pháp hiệu quả nhất đối với tổ chức Hội là thông qua phong trào. Có thể nói rằng, nếu công tác tổ chức xây dựng Hội hoặc việc chăm lo bồi dưỡng lực lượng cán bộ Hội là nền tảng thì chính các hoạt động phong trào là môi trường thực tiễn để thu hút, giáo dục, rèn luyện sinh viên; là biểu hiện phản ánh sức sống, màu sắc của Hội. Do đó, nếu cho rằng tổ chức Hội đang đứng trước yêu cầu cấp bách cần đổi mới, cải tiến thì mảng phong trào là nội dung trước hết cần tập trung triển khai những giải pháp để đổi mới, bắt kịp xu hướng và tâm lý của sinh viên hiện nay; mà trong đó, cốt lõi trước hết chính là Phong trào Sinh viên 5 tốt. 

Phong trào Sinh viên 5 tốt là một trong những phong trào rèn luyện trọng điểm của sinh viên Việt Nam, do Trung ương Sinh viên Việt Nam khởi xướng Cuộc vận động đầu tiên từ năm 2009. Sau quá trình triển khai thực hiện và phát triển, Đại hội Đại biểu Toàn quốc Hội Sinh viên Việt Nam lần IX đã thống nhất nâng cuộc vận động Sinh viên 5 tốt thành phong trào “Sinh viên 5 tốt”, và định hướng sinh viên rèn luyện trên 5 tiêu chí. Đến nay, phong trào đã dần khẳng định vai trò vị trí trong đời sống sinh viên cả nước, trở thành phong trào cốt lõi trong hệ thống phong trào sinh viên Việt Nam, góp phần đổi mới phương thức giáo dục, tạo thế thế hệ sinh viên toàn diện không chỉ học giỏi mà còn giàu kỹ năng, tham gia tích cực hoạt động cộng đồng và hội nhập tốt. Với vai trò và vị trí như trên, có thể nói rằng, chất lượng của phong trào sinh viên 5 tốt quyết định phần lớn đối với chất lượng phong trào sinh viên Việt Nam và việc thực hiện sứ mệnh của tổ chức Hội Sinh viên Việt Nam. 

TỪ GIÁ TRỊ VỀ MẶT LÝ LUẬN ĐẾN NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN ĐẶT RA TRONG VIỆC TRIỂN KHAI PHONG TRÀO SINH VIÊN 5 TỐT TẠI ĐỒNG NAI

1. Vai trò của công tác tuyên truyền trong hoạt động phong trào 

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tuyên truyền là “đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó là tuyên truyền thất bại”. Theo nghĩa rộng, tuyên truyền là hoạt động có mục đích của một chủ thể nhằm truyền bá những tri thức, giá trị tinh thần, tư tưởng đó thành nhận thức, niềm tin, tình cảm, cổ vũ đối tượng hành động theo những định hướng do chủ thể tuyên truyền đặt ra… thông qua đó mà ảnh hưởng tới thái độ và hành động của con người trong thực tiễn xã hội.

Như vậy, mục tiêu của việc tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin để biết, mà quan trọng chính là tạo ra sự đồng thuận để cùng tin tưởng và tạo động lực để cùng thực hiện. Theo nghĩa đó, công tác tuyên truyền chính là mấu chốt tạo ra nền tảng căn bản để triển khai phong trào sinh viên. Bởi lẽ, phong trào xét về bản chất, chính là nói đến những hoạt động có định hướng do tổ chức Hội Sinh viên khởi xướng và dẫn dắt, được đông đảo sinh viên hưởng ứng. Như vậy, để có một phong trào sinh viên theo đúng nghĩa phải đảm bảo yếu tố được sự hưởng ứng của đông đảo sinh viên để phong trào thực sự hiện hữu trong cuộc sống. Và để có được sự hưởng ứng này, nhân tố quyết định trước hết là từ sự nhận thức và tình cảm của sinh viên cùng đồng hành với tổ chức Hội - chính là kết quả của hoạt động tuyên truyền. Do đó, trong việc triển khai phong trào sinh viên nói chung và phong trào sinh viên 5 tốt nói riêng, tổ chức Hội Sinh viên cần xác định công tác tuyên truyền chính là nhiệm vụ trọng tâm để tạo động lực tự thân lan tỏa phong trào. 

2. Bối cảnh triển khai phong trào Sinh viên 5 tốt tại Đồng Nai 

Đồng Nai là một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có cơ sở hạ tầng phát triển, thuộc vùng kinh tế năng động nhất Việt Nam. Tình hình kinh tế xã hội ở Đồng Nai diễn biến khá phức tạp với tỉ lệ dân nhập cư đông, di biến động dân số lớn với thành phần đa dạng đa dân tộc, tôn giáo, phân bổ cả ở vùng nông thôn, miền núi lẫn thành thị. Đồng Nai hiện có 11 trường đại học, cao đẳng trực thuộc với 32.083 sinh viên; trong đó, có 03 trường có tổ chức Hội Sinh viên với tổng số lượng toàn tỉnh 11.817 hội viên với cơ cấu đa dạng từ nhiều vùng miền, mức sống khác nhau. 

Với điều kiện địa lý, kinh tế xã hội nêu trên, hoạt động phong trào nói chung và phong trào sinh viên 5 tốt của Hội Sinh viên tỉnh Đồng Nai vừa có những thuận lợi, nhưng cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức. Về thuận lợi, tiềm lực kinh tế, cơ sở hạ tầng và mức sống trung bình ở Đồng Nai nhìn chung tương đối tốt hơn so với nhiều tỉnh thành ở các vùng miền khác là điều kiện thuận lợi để bồi dưỡng và phát huy sinh viên qua các hoạt động phong trào. Bên cạnh đó, số lượng sinh viên tương đối lớn, chất lượng tương đối tốt và ngày càng phát triển là một ưu thế để triển khai phong trào trên diện rộng. Tuy nhiên, cũng chính từ số lượng ngày một tăng, địa bàn trải rộng, đa dạng và phân hóa trong các nhóm sinh viên cùng với sự tác động của đời sống ở vùng đô thị phức tạp đã tạo ra những thách thức lớn cho tổ chức Hội của Đồng Nai trong quá trình triển khai phong trào sinh viên 5 tốt. Việc triển khai phong trào cũng gặp nhiều thử thách do sự chuyển đổi ngày càng rõ nét trong hệ giá trị sống của sinh viên thiêng về tính cá nhân hoá, sự chuyển đổi về phương thức học tín chí, sự bùng nổ của công nghệ thông tin, giải trí tạo ra sự chi phối lớn trong đời sống tinh thần của sinh viên. Theo đó, phong trào sinh viên 5 tốt, cũng như những phong trào sinh viên nói chung trên địa bàn tỉnh cần có bước chuyển mình, đổi mới rõ nét để kịp thời thích ứng với bối cảnh xã hội và tâm lý, nguyện vọng của sinh viên; mà trước hết, là từ công tác tuyên truyền. 

CÁC GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC TUYÊN TRUYỀN VỀ PHONG TRÀO SINH VIÊN 5 TỐT

Giai đoạn 2013 - 2018 là nhiệm kỳ đầu tiên Hội Sinh viên tỉnh Đồng Nai triển khai chính thức phong trào Sinh viên 5 tốt trên địa bàn tỉnh. Tuy có rất nhiều nỗ lực trong quá trình thực hiện nhưng qua giai đoạn đầu triển khai, Hội Sinh viên tỉnh nhận thấy phong trào Sinh viên 5 tốt có một số vấn đề hạn chế lớn cần thay đổi, điều chỉnh như: Số lượng sinh viên tham gia phong trào còn hạn chế; Hầu hết các đơn vị chỉ tổ chức thực hiện tốt công tác bình chọn, tuyên dương “Sinh viên 5 tốt”, chưa có giải pháp thường xuyên triển khai các hoạt động tạo môi trường để sinh viên tham gia rèn luyện; Công tác kết nối, phát huy “Sinh viên 5 tốt” sau tuyên dương chưa hiệu quả, chưa có nhiều mô hình phát huy được tiềm năng, nguồn lực từ sinh viên… Những hạn chế này có nhiều nguyên nhân nhưng một trong những vấn đề chủ yếu là do nhận thức của đội ngũ cán bộ Hội và sinh viên tại nhiều đơn vị vẫn nhìn nhận Sinh viên 5 tốt chủ yếu là một danh hiệu để bình xét, tuyên dương; do đó xem nhẹ việc tuyên truyền quảng bá phong trào, tạo môi trường rèn luyện, phát huy sinh viên. Từ sự phân tích này, Hội Sinh viên tỉnh xác định muốn nâng cao chất lượng phong trào cần thay đổi từ phương thức tuyên truyền để điều chỉnh nhận thức của đội ngũ cán bộ Hội các cấp và sinh viên, tạo sự thống nhất về ý chí và hành động trong quá trình triển khai thực hiện phong trào. 

Việc đổi mới các phương thức tuyên truyền phong trào sinh viên 5 tốt được Hội Sinh viên tỉnh Đồng Nai xác định là việc làm vừa cấp bách, vừa lâu dài, và phải đảm bảo 04 nguyên tắc sau: 

(1)  Bám sát nội dung, tinh thần cốt lõi của phong trào sinh viên 5 tốt là xây dựng môi trường và tác động thay đổi từ tư duy đến hành động trong quá trình rèn luyện, phấn đấu tự thân của đông đảo sinh viên. 

(2)  Đảm bảo nguyên tắc thường xuyên, liên tục, phù hợp tâm lý, nguyện vọng của sinh viên.

(3)  Tối đa hoá sự tham gia của sinh viên, đặc biệt là sinh viên đạt danh hiệu sinh viên 5 tốt; phát huy tính chủ động, sáng tạo của sinh viên trong các hoạt động tuyên truyền. 

(4)  Đa dạng hoá các phương thức tuyên truyền, kết hợp nhiều loại hình, công cụ để tạo nền tảng thông điệp cho phong trào một cách hiệu quả nhất. 

Từ những mục tiêu đặt ra và nguyên tắc thực hiện, các cấp bộ Hội tỉnh Đồng Nai đã triển khai thực hiện nhiều giải pháp đổi mới hoạt động tuyên truyền phong trào sinh viên 5 tốt, cụ thể như sau: 

1.  Nhóm giải pháp tuyên truyền tổng quan về phong trào  

Trong giai đoạn đầu, phong trào Sinh viên 5 tốt chủ yếu được triển khai thông qua hệ thống văn bản giữa các cấp bộ Hội và bảng tin nội bộ của khoa, lớp… Hình thức này tuy có tính hệ thống nhưng sớm bộc lộ nhiều hạn chế về sự thiếu tính hấp dẫn, thu hút sinh viên, thiếu khả năng truyền thông điệp cho sinh viên. Do đó, Hội Sinh viên tỉnh đã thay đổi phương thức giới thiệu về phong trào tập trung vào giai đoạn đầu năm học và đối tượng sinh viên năm nhất. Một số mô hình cụ thể như: chủ động thiết kế và in ấn tờ rơi, poster, cover, ấn phẩm infographic về quy định xét chọn danh hiệu cá nhân và tập thể “Sinh viên 5 tốt” các cấp, tuyên truyền trên các bảng thông tin tại các dãy nhà học, khu ký túc xá, thực hiện các trailer trên trang mạng xã hội của Đoàn - Hội quản lý, kênh phát thanh của trường, các buổi sinh hoạt của chi Đoàn, chi Hội và Câu lạc bộ, đội nhóm.  Qua đó, tổng cộng trong nhiệm kỳ trên toàn tỉnh đã 82 hoạt động tuyên truyền, giới thiệu về phong trào “Sinh viên 5 tốt” như hành trình, diễn đàn, tọa đàm, các ngày hội lớn, các đợt đẩy mạnh truyền thông mạng xã hội, truyền thông trực quan, truyền thông qua kênh phát thanh, qua các buổi sinh hoạt thu hút 59.151 sinh viên tham gia.

Điểm nhấn trong nhiệm kỳ qua đối với nội dung này là Hội Sinh viên tỉnh định kỳ tổ chức chương trình “Hành trình Sinh viên 5 tốt” tại các trường. Hành trình Sinh viên 5 tốt tỉnh Đồng Nai là hoạt động do CLB sinh viên 5 tốt tỉnh Đồng Nai thực hiện bao gồm các hoạt động như phát tờ rơi và sinh hoạt, giới thiệu phong trào, tiêu chuẩn xét chọn danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” cấp tỉnh; kết hợp chia sẻ về phương pháp học tập hiện đại, kỹ năng xây dựng thương hiệu, hình ảnh bản thân. Hành trình đi đến từng đơn vị để quảng bá, giới thiệu về phong trào cho sinh viên được biết, trao đổi về phong trào. Qua mô hình này, việc tuyên truyền về phong trào sinh viên 5 tốt trở nên trực quan, sinh động, thu hút và tạo tính lan toả cao trong cộng đồng sinh viên. Điểm đáng lưu ý là Hành trình do Câu lạc bộ Sinh viên 5 tốt thực hiện, phát huy được sự tham gia chủ động, sáng tạo của những bạn sinh viên sau tuyên dương. 

2. Nhóm giải pháp tuyên truyền về các gương Sinh viên 5 tốt tiêu biểu

Xác định vấn đề cốt lõi của phong trào sinh viên 5 tốt là tạo môi trường rèn luyện tự thân cho sinh viên, do đó nhiệm vụ quan trọng là làm thế nào để sinh viên có động lực tự tham gia các hoạt động, trải nghiệm và trưởng thành. Để làm được điều này, các tấm gương tiêu biểu về sinh viên chính là một trong những vấn đề trọng tâm cần được tuyên truyền, lan toả để tạo lực đẩy tinh thần cho sinh viên phấn đấu, rèn luyện. 

Hội Sinh viên tỉnh đã thực hiện nhiều video clip giới thiệu các gương mặt “Sinh viên 5 tốt” của năm; phối hợp với các cơ quan báo chí trong tỉnh như Báo Đồng Nai, Báo Lao động Đồng Nai, Đài Phát thanh - Truyền hình Đồng Nai thực hiện các tin, bài viết, phóng sự chuyên sâu về các gương mặt “Sinh viên 5 tốt” tiêu biểu, nổi bật. Trong quá trình tuyên truyền về các tấm gương Sinh viên 5 tốt, chú trọng việc truyền tải thông điệp giàu cảm hứng phấn đấu cho sinh viên, với nội dung theo hướng kể những câu chuyện đẹp trong sinh viên, lồng ghép những giá trị mà sinh viên nhận được thông qua quá trình tham gia rèn luyện trong phong trào. 

Tại các trường, Hội Sinh viên các đơn vị đã xây dựng những mô hình như Bảng vàng Sinh viên 5 tốt, công bố kết quả Sinh viên 5 tốt các cấp trên hệ thống bảng tin, trang mạng xã hội của trường, khoa. Qua đó, giúp khẳng định giá trị của danh hiệu và thúc đẩy động lực cho sinh viên nuôi dưỡng quyết tâm rèn luyện để đạt danh hiệu 

Điểm nhấn trong việc lan toả các tấm gương sinh viên 5 tốt sau tuyên dương chính là việc thành lập và phát triển được mô hình Câu Lạc bộ “Sinh viên 5 tốt” tỉnh Đồng Nai. Câu Lạc bộ “Sinh viên 5 tốt” hoạt động từ tháng 6/2016 với 60 thành viên là “Sinh viên 5 tốt” từ cấp trường trở lên với nhiều phương thức sinh hoạt định kỳ sôi nổi, hấp dẫn như các buổi workshop về kỹ năng học tập hiệu quả, nghiên cứu khoa học, phỏng vấn, làm việc nhóm, tham quan thực tế tại các nhà máy, xí nghiệp, doanh nghiệp. Quá trình hoạt động, tạo môi trường kết nối, trải nghiệm chính là phương thức tuyên truyền rất hiệu quả về sức sống của phong trào, tạo sự lan toả, nuôi dưỡng mong muốn của sinh viên được trở thành sinh viên 5 tốt. 

3. Kết quả đạt được

Qua quá trình triển khai các phương thức mới trong công tác tuyên truyền, chất lượng của phong trào Sinh viên 5 tốt trên địa bàn tỉnh được cải thiện, chuyển biến rất tích cực. Từ nhiều điểm hạn chế ban đầu về nhận thức đối với phong trào Sinh viên 5 tốt trong cán bộ Hội và hội viên, đến nay, phong trào đã nhận được sự đồng thuận hưởng ứng của đông đảo hội viên, sinh viên và cán bộ Đoàn - Hội. Tuy vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục cải tiến về chiều sâu nhưng xét về nhận thức trên diện rộng, Sinh viên 5 tốt đã trở thành phong trào cốt lõi của sinh viên Đồng Nai, phát huy được vai trò định hướng trong rèn luyện, phấn đấu của sinh viên. 

Từ hiệu quả của công tác tuyên truyền để các đơn vị hiểu đúng về bản chất phong trào, trong nhiệm kỳ Hội Sinh viên tỉnh đã triển khai thêm bước đăng ký danh hiệu “Sinh viên 5 tốt”. Kết quả, đã có 27.618 sinh viên đăng ký phấn đấu danh hiệu “Sinh viên 5 tốt”, trong đó có 1.235 sinh viên đạt danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” cấp khoa, 687 sinh viên đạt danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” cấp trường, 10 tập thể đạt danh hiệu “Tập thể Sinh viên 5 tốt” cấp trường, 228 sinh viên đạt danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” cấp tỉnh, 05 tập thể đạt danh hiệu “Tập thể Sinh viên 5 tốt” cấp tỉnh, 01 sinh viên đạt danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” cấp Trung ương. Số lượng sinh viên 5 tốt đạt danh hiệu qua các năm ngày một tăng, tỉ lệ thuận với chất lượng sinh viên và các hoạt động tạo môi trường rèn luyện cho sinh viên. Qua đó, phong trào “Sinh viên 5 tốt” đã có sự phát triển, lan tỏa, tạo môi trường phấn đấu, rèn luyện cho đông đảo sinh viên, được nhà trường và xã hội đánh giá cao, góp phần xây dựng lớp sinh viên toàn diện, đóng góp cho nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao của tỉnh Đồng Nai. “Sinh viên 5 tốt” đã trở thành danh hiệu để sinh viên đặt mục tiêu rèn luyện, phấn đấu đạt được. Các bước triển khai phong trào dần hoàn thiện và liên kết thành chuỗi quy trình thực hiện ngày một chất lượng hơn. 

ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ

Nhằm tiếp tục đổi mới có hiệu quả các phương thức tuyên truyền về phong trào Sinh viên 5 tốt, tạo sự đột phá về chất lượng phong trào, đại diện sinh viên Đồng Nai cũng đề ra một số kiến nghị đối với Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam để Đại hội cùng xem xét, thảo luận: 

- Xây dựng và triển khai rộng rãi bộ công cụ tuyên truyền trực quan cho phong trào sinh viên 5 tốt để tạo điều kiện thuận lợi cho các tỉnh thành sử dụng trong việc truyền thông về giá trị, ý nghĩa của các phong trào.

- Tiếp tục phát huy các giải thưởng, hình thức tuyên dương cho những sáng kiến, ý tưởng mới trong công tác Hội và phong trào sinh viên, đặc biệt là đối với nội dung tuyên truyền về phong trào sinh viên 5 tốt. Xây dựng những diễn đàn để chia sẻ, kết nối đa chiều những ý tưởng giữa các tỉnh, thành phố.

- Tổ chức khảo sát và công bố các dữ liệu về các xu hướng, đặc tính, tâm lý của sinh viên hiện nay để có thêm cơ sở thông tin cho các địa phương điều chỉnh phương thức tuyên truyền phong trào. 

- Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, đặc biệt là ngành giáo dục và đào tạo, các đại học khu vực, các cơ quan thông tấn báo chí trong việc tạo điều kiện hỗ trợ phong trào. 

Kính thưa quý vị đại biểu!

Thưa toàn thể đại hội!

Có thể nói, trong bối cảnh hiện nay, công tác tuyên truyền đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm quyết định chất lượng phong trào Sinh viên 5 tốt. Nhiệm vụ này tuy còn đứng trước rất nhiều những khó khăn, thách thức nhưng chúng tôi tin tưởng rằng cùng với sự quan tâm, tạo điều kiện của các cấp ủy Đảng, chính quyền, , tinh thần nhiệt huyết, sáng tạo, năng động của đội ngũ cán bộ Hội và đông đảo sinh viên, các hoạt động tuyên truyền nói riêng và phong trào Sinh viên 5 tốt nói chung trong giai đoạn tiếp theo sẽ ngày càng đa dạng, hấp dẫn, lan tỏa sâu rộng đến đời sống tình cảm của sinh viên; góp phần rèn luyện, bồi dưỡng nên các thế hệ trí thức trẻ, nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước. 

Xin kính chúc quý vị đại biểu cùng toàn thể Đại hội nhiều sức khỏe, hạnh phúc; chúc Đại hội thành công tốt đẹp.

Xin cảm ơn các đồng chí đã lắng nghe.

Trân trọng kính chào!