Nữ sinh chuyên văn học công nghệ thông tin giành giải nhất cuộc thi AI

Không xem văn và công nghệ là hai thế giới

Từ những năm THCS đến THPT, Hồng Trang theo học chuyên văn và tham gia các kỳ thi học sinh giỏi. Tuy nhiên, Trang không xem đó là con đường duy nhất của mình. Bên cạnh các môn xã hội, Trang dành nhiều thời gian học toán, lý, hóa để chuẩn bị cho kỳ thi đại học.

Ngay từ lớp 10, Hồng Trang đã xác định theo khối ngành công nghệ. Vì thế, việc chọn công nghệ thông tin sau khi tốt nghiệp THPT không hẳn là một quyết định "rẽ ngang". "Bên cạnh chuyên văn, mình cũng rất thích học các môn toán, lý, hóa. Tuy nhiên, thời điểm đó mình lại có duyên với môn văn hơn", Trang chia sẻ.

Theo Trang, điều cô nhận được từ những năm học văn không chỉ là kiến thức môn học mà còn là khả năng đọc hiểu, phân tích và lập luận. Những kỹ năng này tiếp tục hữu ích khi Trang bước vào lĩnh vực công nghệ, đặc biệt trong bối cảnh AI ngày càng tham gia sâu vào việc học tập và xử lý thông tin.

"AI đưa ra rất nhiều thông tin, lời giải thích và ý kiến nhưng trong đó có thể chứa thông tin nhiễu. Vì thế, càng ứng dụng AI thì bản thân càng phải kiểm soát được luồng thông tin mình đọc. Đọc đúng và hiểu đúng thì mới ứng dụng đúng", Trang nói.

Nữ sinh cho rằng văn và các môn tự nhiên không đối lập như nhiều người vẫn nghĩ. Với cô, cả việc lập luận khi viết một bài văn lẫn giải quyết một bài toán đều cần tư duy.

Nhiều lần làm lại để tìm lời giải cho AI

Trong cuộc thi Vietnamese Student HackAIthon 2026, tại bảng C (Innovator), ban tổ chức đặt ra bài toán sử dụng các mô hình mở có kích thước nhỏ để xử lý một tập câu hỏi mà thí sinh không biết trước nội dung bộ dữ liệu kiểm tra. Từ yêu cầu đó, Trang phát triển Q-AI Harness, hệ thống AI giải câu hỏi trắc nghiệm tiếng Việt đa lĩnh vực.

Điểm đáng chú ý của dự án nằm ở cách Trang thiết kế hệ thống. Với chỉ một mô hình AI, cô xây dựng nhiều vai trò để hệ thống có thể thực hiện các công đoạn khác nhau như phân tích, phân loại, giải quyết, tra cứu và đưa ra đáp án.

 

Một mục tiêu quan trọng khác của dự án là hạn chế "ảo giác", tình trạng AI đưa ra câu trả lời nghe có vẻ thuyết phục nhưng không chính xác. Để giảm nguy cơ này, Trang bổ sung đầy đủ ngữ cảnh đầu vào, quy định đầu ra cụ thể cho từng trường hợp và xây dựng kho tri thức để hệ thống tra cứu khi mô hình chưa có đủ kiến thức.

Đặc biệt với những câu hỏi về pháp luật, luật hành chính, AI có xu hướng giải thích dài và lan man, dễ phát sinh sai sót. Vì vậy, việc kiểm soát cách AI xử lý từng loại câu hỏi trở thành một phần quan trọng của dự án.

Để cải thiện hệ thống, Trang không chọn cách thay đổi mọi thứ cùng lúc. Cô xây dựng một phiên bản cơ bản làm mức sàn, sau đó cải tiến từng yếu tố để xác định thay đổi nào giúp kết quả tốt hơn.

Quá trình này không phải lúc nào cũng đi lên. Có những lần Trang càng bổ sung kỹ thuật, hệ thống lại cho kết quả kém hơn và buộc cô phải quay lại tìm hướng khác. "Không phải cứ càng chi tiết, nhiều kỹ thuật thì sẽ càng tăng độ chính xác. Nhiều lần mình mong muốn cải tiến sản phẩm nhưng lại khiến kết quả tệ hơn", Trang kể.

Sau nhiều lần thử nghiệm, cô nhận ra từng tham số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả. Việc tối ưu câu lệnh đầu vào, tức cách đưa yêu cầu và ngữ cảnh cho AI, cũng trở thành yếu tố quan trọng.

Tại vòng chung kết, bên cạnh độ chính xác và tốc độ xử lý, khả năng thuyết trình cũng quyết định lớn đến kết quả. Trang tập trung làm rõ những điểm mới của dự án và cách hệ thống khắc phục các vấn đề còn tồn tại. Kết quả, Q-AI Harness giúp Trang giành giải nhất bảng C, với giải thưởng trị giá 95 triệu đồng.

Nhưng với nữ sinh này, cuộc thi không phải điểm kết thúc. Trang chia sẻ muốn tiếp tục nâng cấp hệ thống, mở rộng khả năng ứng dụng trong các lĩnh vực như y tế, sinh học và hướng tới một trợ lý tri thức tiếng Việt toàn diện.

Qua quá trình giảng dạy và hướng dẫn Trang, TS Ninh Khánh Duy, Trưởng bộ môn AI, khoa Công nghệ thông tin, Trường ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng), nhận xét Trang là sinh viên năng động, chỉn chu, có nhiều phẩm chất nổi bật. "Về học thuật, Trang nắm vững kiến thức về trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu; trong làm việc nhóm, em thể hiện tinh thần trách nhiệm và khả năng lãnh đạo", TS Duy cho biết.

Theo TS Duy, dự án Trang tham gia dự thi thuộc lĩnh vực khá mới mẻ, đòi hỏi sinh viên phải chủ động tìm tòi, học hỏi và nghiên cứu thêm những công nghệ mới. "Trang đã rất chủ động trong quá trình đó. Khi thấy em đạt thành tích tại cuộc thi, tôi rất mừng cho sinh viên của mình", TS Duy chia sẻ.