Nhớ lời Bác dặn 'học để làm người'

Tháng 9.1949, Bác Hồ viết như vậy trong trang đầu Sổ vàng của Trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương. Lời căn dặn đó của Bác Hồ cũng là trách nhiệm của cả người học và người dạy, để trở thành Người - Chữ Người viết hoa và với nghĩa rộng.

05/02/2014 01:28 2648

Bác Hồ với các cháu thiếu nhi - Ảnh: Tư liệu

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: Học tập là một chặng đường dài không có điểm kết thúc, là cái thang không có bậc cuối cùng. Bác Hồ cũng nhấn mạnh việc học tập nâng cao trình độ của bản thân có nội dung cách mạng chứ không phải học tập vì những động cơ cá nhân. Việc học tập, rèn luyện toàn diện để có đủ đức đủ tài, nâng cao hiểu biết để phục vụ nhân dân là điều phải làm hằng ngày. Hơn ai hết, Người hiểu rằng: nền văn hóa truyền thống Việt Nam còn mang nhiều thiếu hụt, hạn chế; trình độ khoa học kỹ thuật thấp kém, lề lối sản xuất chưa được cải tiến, nhiều phong tục tập quán còn lạc hậu. Việc học tập tiếp thu những tri thức mới, những kinh nghiệm mới để làm chủ khoa học kỹ thuật, để tiến kịp với trình độ văn minh của nhân loại là điều rất cần thiết và quan trọng. Người còn nhấn mạnh:

“Muốn biết thì phải thi đua học.
Học không bao giờ cùng.
Học mãi để tiến bộ mãi.
Càng tiến bộ càng thấy cần phải học thêm”

Học để làm gì là vấn đề trọng tâm của mọi hoạt động giáo dục. Giáo dục hiện đại hướng đến việc đào tạo những con người có tầm tư duy rộng mở trong một thế giới toàn cầu hóa, có tinh thần dân chủ, có khả năng hợp tác và có thể làm việc trong môi trường quốc tế. Mục đích học của học sinh hiện đại hướng đến không (chỉ là) để vượt qua kỳ thi, mà là để trở thành một con người có tư duy độc lập, có kỹ năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, có tri thức vững chắc cho tương lai của mình.

UNESCO đã xây dựng 4 trụ cột cho việc học. Đó cũng là định hướng cho giáo dục của nhân loại trong thiên niên kỷ thứ ba: Học để biết, học để làm, học để xác lập bản thân và học để chung sống với người khác (learning to know, learning to do, learning to be and learning to live together). Từ góc nhìn đó, có thể thấy ở Việt Nam 2 trụ cột quan trọng: Học để biết và Học để xác lập bản thân vẫn chưa đậm nét trong hệ thống giáo dục. Thậm chí, học để biết đã biến dạng thành học để thi. Học sinh đi học chỉ để qua kỳ thi và cha mẹ cũng chỉ mong con đạt điểm tốt. Giáo viên cũng dạy để thi, để chạy theo thành tích cho đẹp báo cáo lên cấp trên... (!).

Bác Hồ thăm lớp học vỡ lòng ở phố Hàng Than, Hà Nội Ảnh: Tư liệu

Mục tiêu học để kiếm tiền, để có công ăn việc làm phổ biến trong trường học ngày nay. Sau khi tốt nghiệp đại học, điều đầu tiên của một tân cử nhân cần phải làm khi ứng tuyển vào các cơ quan là phải đưa ra một tấm bằng “đẹp”. Muốn có bằng “đẹp” lại phải “lo” điểm “đẹp” từ khi còn ở giảng đường đại học. Tân cử nhân trở thành tân cán bộ tuy không thể được bổ nhiệm ngay vào các vị trí lãnh đạo như thời phong kiến nhưng (từ đó trở đi) sẽ quen dần với việc đánh giá, bình xét, quy hoạch, bổ nhiệm... với những yêu cầu về bằng cấp là tiêu chuẩn “cứng” đầu tiên...

Để thay đổi “tập quán” tư duy này, không những cần thay đổi tư duy của giáo viên và học sinh mà còn cần thay đổi cả tư duy và cách quản lý giáo dục, thay đổi cách kiểm tra đánh giá. Trách nhiệm đảm nhận công việc xúc tiến những thay đổi đó trước hết thuộc về những nhà hoạch định chính sách giáo dục.

Nhớ lại lời Bác Hồ dặn: “Học để làm người” có thể thấy tầm nhìn xa của Người về tính toàn diện của giáo dục, để mỗi người lớn lên được giáo dục để trở thành Người - Chữ Người viết hoa và với nghĩa rộng. Điều này hoàn toàn tương hợp với những tiêu chí giáo dục hiện đại của UNESCO.

TIN KHÁC

Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy làm Chủ tịch Nhóm đại biểu Quốc hội trẻ

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vừa ký ban hành Nghị quyết về thành lập Nhóm đại biểu Quốc hội trẻ khóa XVI. Bí thư thứ nhất TW Đoàn Bùi Quang Huy là Chủ tịch Nhóm đại biểu Quốc hội trẻ khóa XVI.

06/07/2026

Phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030

Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021 – 2030 được phê duyệt điều chỉnh, bổ sung với nhiều nội dung. Trong đó, có nội dung thanh niên tham gia các hoạt động kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; thanh niên có kỹ năng số nâng cao, kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo; hỗ trợ thanh niên sống an toàn và ứng phó với bạo lực trên không gian mạng.

03/07/2026

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị

Chiều ngày 1/7, Bộ chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết 57- NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị.

01/07/2026

Tuổi trẻ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị

Chiều ngày 30/6/2026, tại trụ sở Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Đoàn Thanh niên Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương tổ chức Tọa đàm sinh hoạt chính trị với chủ đề "Thanh niên Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương với Nghị quyết số 68-NQ/TW: Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế - Thanh niên cần làm gì?".

01/07/2026

Công thức '6 đúng' trong truyền thông các hoạt động của Đoàn

Để truyền thông số hiệu quả, cán bộ Đoàn cần nắm vững công thức “6 đúng”: Đúng mục tiêu, đúng công chúng, đúng thông điệp, đúng định dạng, đúng nền tảng và đúng thời điểm. Mỗi hoạt động truyền thông cần được thiết kế theo chu kỳ trước, trong và sau chương trình, có kịch bản rõ, có thông điệp trung tâm, có sản phẩm phù hợp từng nền tảng…

01/07/2026

Trung ương Đoàn và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam ký kết thỏa thuận hợp tác năm 2026

Chiều 4/6, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) tổ chức hội nghị đánh giá kết quả thực hiện năm 2025, ký kết kế hoạch triển khai thỏa thuận hợp tác năm 2026.

05/06/2026