Nhớ lời Bác dặn 'học để làm người'

Tháng 9.1949, Bác Hồ viết như vậy trong trang đầu Sổ vàng của Trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương. Lời căn dặn đó của Bác Hồ cũng là trách nhiệm của cả người học và người dạy, để trở thành Người - Chữ Người viết hoa và với nghĩa rộng.

05/02/2014 01:28 2689

Bác Hồ với các cháu thiếu nhi - Ảnh: Tư liệu

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: Học tập là một chặng đường dài không có điểm kết thúc, là cái thang không có bậc cuối cùng. Bác Hồ cũng nhấn mạnh việc học tập nâng cao trình độ của bản thân có nội dung cách mạng chứ không phải học tập vì những động cơ cá nhân. Việc học tập, rèn luyện toàn diện để có đủ đức đủ tài, nâng cao hiểu biết để phục vụ nhân dân là điều phải làm hằng ngày. Hơn ai hết, Người hiểu rằng: nền văn hóa truyền thống Việt Nam còn mang nhiều thiếu hụt, hạn chế; trình độ khoa học kỹ thuật thấp kém, lề lối sản xuất chưa được cải tiến, nhiều phong tục tập quán còn lạc hậu. Việc học tập tiếp thu những tri thức mới, những kinh nghiệm mới để làm chủ khoa học kỹ thuật, để tiến kịp với trình độ văn minh của nhân loại là điều rất cần thiết và quan trọng. Người còn nhấn mạnh:

“Muốn biết thì phải thi đua học.
Học không bao giờ cùng.
Học mãi để tiến bộ mãi.
Càng tiến bộ càng thấy cần phải học thêm”

Học để làm gì là vấn đề trọng tâm của mọi hoạt động giáo dục. Giáo dục hiện đại hướng đến việc đào tạo những con người có tầm tư duy rộng mở trong một thế giới toàn cầu hóa, có tinh thần dân chủ, có khả năng hợp tác và có thể làm việc trong môi trường quốc tế. Mục đích học của học sinh hiện đại hướng đến không (chỉ là) để vượt qua kỳ thi, mà là để trở thành một con người có tư duy độc lập, có kỹ năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, có tri thức vững chắc cho tương lai của mình.

UNESCO đã xây dựng 4 trụ cột cho việc học. Đó cũng là định hướng cho giáo dục của nhân loại trong thiên niên kỷ thứ ba: Học để biết, học để làm, học để xác lập bản thân và học để chung sống với người khác (learning to know, learning to do, learning to be and learning to live together). Từ góc nhìn đó, có thể thấy ở Việt Nam 2 trụ cột quan trọng: Học để biết và Học để xác lập bản thân vẫn chưa đậm nét trong hệ thống giáo dục. Thậm chí, học để biết đã biến dạng thành học để thi. Học sinh đi học chỉ để qua kỳ thi và cha mẹ cũng chỉ mong con đạt điểm tốt. Giáo viên cũng dạy để thi, để chạy theo thành tích cho đẹp báo cáo lên cấp trên... (!).

Bác Hồ thăm lớp học vỡ lòng ở phố Hàng Than, Hà Nội Ảnh: Tư liệu

Mục tiêu học để kiếm tiền, để có công ăn việc làm phổ biến trong trường học ngày nay. Sau khi tốt nghiệp đại học, điều đầu tiên của một tân cử nhân cần phải làm khi ứng tuyển vào các cơ quan là phải đưa ra một tấm bằng “đẹp”. Muốn có bằng “đẹp” lại phải “lo” điểm “đẹp” từ khi còn ở giảng đường đại học. Tân cử nhân trở thành tân cán bộ tuy không thể được bổ nhiệm ngay vào các vị trí lãnh đạo như thời phong kiến nhưng (từ đó trở đi) sẽ quen dần với việc đánh giá, bình xét, quy hoạch, bổ nhiệm... với những yêu cầu về bằng cấp là tiêu chuẩn “cứng” đầu tiên...

Để thay đổi “tập quán” tư duy này, không những cần thay đổi tư duy của giáo viên và học sinh mà còn cần thay đổi cả tư duy và cách quản lý giáo dục, thay đổi cách kiểm tra đánh giá. Trách nhiệm đảm nhận công việc xúc tiến những thay đổi đó trước hết thuộc về những nhà hoạch định chính sách giáo dục.

Nhớ lại lời Bác Hồ dặn: “Học để làm người” có thể thấy tầm nhìn xa của Người về tính toàn diện của giáo dục, để mỗi người lớn lên được giáo dục để trở thành Người - Chữ Người viết hoa và với nghĩa rộng. Điều này hoàn toàn tương hợp với những tiêu chí giáo dục hiện đại của UNESCO.

TIN KHÁC

Ninh Bình: Dấu ấn Công tác Đoàn- Đội và phong trào Thanh thiếu nhi trường học năm học 2025- 2026

Sáng ngày 18/8/2026, tại Trường Đại học Hoa Lư, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn - Hội đồng Đội tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Đoàn - Đội và phong trào thanh thiếu nhi trường học năm học 2025 - 2026.

18/08/2026

2.594 điểm cầu cấp cơ sở dự Hội nghị Báo cáo viên cấp Trung ương của Đoàn lần thứ nhất

Nhằm kịp thời cung cấp thông tin chính thống, cập nhật những chủ trương mới của Đảng, Nhà nước; đồng thời trang bị kiến thức, kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ công tác báo cáo viên và định hướng công tác tuyên truyền miệng trong thời gian tới, sáng 14/8, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị Báo cáo viên cấp Trung ương của Đoàn lần thứ nhất, năm 2026.

14/08/2026

Phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong phát triển TP. Huế

Lãnh đạo TP. Huế đề nghị các cấp bộ Đoàn tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở và phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số, an sinh xã hội và phát triển địa phương.

14/08/2026

Tuổi trẻ Lào Cai giữ gìn di sản, lan tỏa bản sắc

Với nhiều hoạt động giáo dục kỹ năng, STEM, chuyển đổi số, trải nghiệm và tình nguyện, công tác Đoàn, Đội trường học tại Lào Cai đang được định hướng trở thành môi trường giúp thanh thiếu nhi rèn luyện, sáng tạo và đóng góp cho cộng đồng.

13/08/2026

Chuyển đổi mạnh mẽ trong phương thức công tác Đoàn

Bí thư Trung ương Đoàn Nguyễn Kim Quy nhấn mạnh về sự chuyển đổi mạnh mẽ trong phương thức công tác Đoàn. Đó là phải chuyển từ các phong trào bề nổi sang hành động thực chất, có thể đo lường.

09/08/2026

Năm nhiệm vụ đột phá của tuổi trẻ Thủ đô

Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII của Thành Đoàn Hà Nội nhấn mạnh điểm nhấn 5 nhiệm vụ đột phá xuyên suốt nhiệm kỳ nhằm đổi mới toàn diện công tác Đoàn, phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế - xã hội.

05/08/2026