Kim Đồng - Anh hùng Liệt sỹ tuổi thiếu niên của quê hương Cao Bằng

Cha anh bị bắt đi phu từ khi anh còn nhỏ và không rõ tung tích, anh trai là Nông Văn Dấu (bí danh Phục Quốc) là đội viên của Đội Giải phóng quân, chiến đấu và hy sinh tại chợ đồn Bắc Kạn. Sống trong cảnh nước mất, nhà tan, gia đình, hàng xóm chịu nhiều áp bức, ngay từ nhỏ Kim Đồng đã có lòng yêu nước, căm thù giặc sâu sắc. Với tư chất thông minh, nhanh nhẹn cùng lòng dũng cảm, Kim Đồng được chọn là đội trưởng đầu tiên của Đội nhi đồng cứu quốc (tiền thân của Đội TNTP Hồ Chí Minh). Anh đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ và trở thành anh hùng liệt sĩ tuổi thiếu niên của quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng.

Hoạt cảnh về Đội nhi đồng cứu quốc tại Khu di tích lịch sử Kim Đồng

Năm 1941, sau 30 năm buôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái quốc trở về bản Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng lãnh đạo phong trào cách mạng. Tại đây, Người đã viết rất nhiều tác phẩm để tuyên truyền, giác ngộ cách mạng cho nhân dân như Phụ nữ cứu quốc, Thanh niên cứu quốc, Nông dân cứu quốc, đặc biệt là tác phẩm Nhi đồng cứu quốc nhằm tập hợp các em nhỏ sớm có lòng yêu nước tham gia hoạt động cách mạng. Người giao nhiệm vụ cho anh Đức Thanh (Tên thật là Đàm Minh Viễn, anh được Bác Hồ trực tiếp đào tạo, bồi dưỡng thành cán bộ cách mạng) thành lập tổ chức Đội Nhi đồng cứu quốc. Anh đã trực tiếp soạn thảo Điều lệ Đội Nhi đồng cứu quốc trình Bác cho ý kiến, chỉnh sửa và in ngay trong hang Cốc Bó. Đồng thời anh đã tuyên truyền, giác ngộ được những thiếu niên tiêu biểu của làng Nà Mạ tham gia Đội. Ngày 15/5/1941, dưới sự chỉ đạo của anh Đức Thanh, Đội Nhi đồng cứu quốc được thành lập tại Pò Đoi, dưới chân núi Thong Mạ gồm có 5 đội viên: Nông Văn Dền – Bí danh Kim Đồng, Nông Văn Thàn – Bí danh Cao Sơn, Lí Thị Xậu – Bí danh Thanh Thủy, Lí Thị Nì – Bí danh Thủy Tiên, Lý Văn Tinh – Bí danh Thanh Minh. Kim Đồng được bầu làm Đội trưởng. 

Nhiệm vụ của Đội là làm thông tin liên lạc, đưa đón cán bộ, bảo vệ các cuộc họp bí mật. Sau khi Đội được thành lập các đội viên đã được học tập và rèn luyện để trực tiếp làm công tác liên lạc cho cách mạng, góp một phần công sức trong công cuộc giải phóng quê hương. Tháng 8/1942, Kim Đồng đã vinh dự được gặp Bác Hồ tại hang Nộc Én và đưa Bác trở về Pác Bó an toàn.

Ngày 14/2/1943 Kim Đồng được giao nhiệm vụ đưa tài liệu mật về Đào Ngạn và đưa một cán bộ cấp cao trở về Pác Bó ngay trong đêm. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Kim Đồng trở về nhà. Đi gần đến đầu làng bỗng rộ lên tiếng chó sủa dai dẳng, Kim Đồng sinh nghi. Anh nhớ đêm nay có cuộc họp của tổng bộ Việt Minh, anh nhanh chóng chạy về Nà Mạ báo tin cho các đội viên sau đó chạy nhanh theo hướng bờ suối, thu hút sự chú ý, đánh lạc hướng quân thù.  Khi anh chạy đến đầu Phai Mục, một tiếng súng động trời vang lên, Kim Đồng ngã xuống. Đó cũng là tiếng súng báo hiệu cho các cán bộ rút lui an toàn. Anh Kim Đồng hy sinh lúc 5h sáng ngày 15/2/1943 khi vừa tròn 14 tuổi. 

Năm 1997, Kim Đồng được chủ tịch nước Lê Đức Anh truy tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Sự hy sinh anh dũng của Kim Đồng đã góp phần tô thắm những trang sử vẻ vang của Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh và lớp lớp thiếu nhi Việt Nam. Anh xứng đáng là người đội trưởng đầu tiên của Đội, là tấm gương sáng ngời để các thế hệ thiếu niên, nhi đồng cả nước học tập, noi theo.