Dấu ấn bản lĩnh, trí tuệ Việt từ bản làng đến trường quốc tế

Trong khuôn khổ hoạt động Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025, ba đề cử Mùa A Thi – lĩnh vực hoạt động xã hội; TS Nguyễn Phạm Nhất Thiên Minh – lĩnh vực Nghiên cứu khoa học; và Trần Minh Hoàng – lĩnh vực học tập đã tham gia giao lưu trực tuyến với Báo Điện tử VietNamNet.

Bản lĩnh người trưởng bản

Trong số các đề cử, anh Mùa A Thi (SN 1999, Trưởng bản Háng Pu Xi, Điện Biên) gây xúc động mạnh với câu chuyện cứu sống 90 người dân trước thảm họa thiên tai.

Nhớ lại đêm định mệnh đó, anh Thi kể, trời mưa rất to và kéo dài, kèm theo những tiếng nổ dữ dội mà anh chưa từng nghe thấy trong đời. Khi nghe tiếng nổ, anh nghĩ ngay đến nguy cơ sạt lở núi, vì thế lập tức hô hào mọi người sơ tán.

“Bối cảnh lúc đó nguy hiểm và hỗn loạn, tôi gần như không kịp suy nghĩ nhiều, chỉ muốn đưa mọi người ra khỏi khu vực nguy hiểm càng nhanh càng tốt. Điều khiến tôi day dứt nhất là không thể cứu được hai em nhỏ trong ngôi nhà đầu tiên nằm ở khu vực sạt lở”, anh nói.

Sau thiên tai và cứu được nhiều người dân trong bản, anh Thi cho hay, cuộc sống của anh và gia đình vẫn giản dị với công việc nương rẫy. Với vai trò trưởng bản, anh tham gia vận động, kêu gọi hỗ trợ giúp đỡ người dân sớm ổn định, phát triển lao động sản xuất. Đồng thời, vận động bà con thực hiện nếp sống văn minh, đoàn kết phát triển kinh tế, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu và giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc.

Đừng để lời từ chối định nghĩa giá trị bản thân

Đến từ môi trường học thuật quốc tế, TS Nguyễn Phạm Nhất Thiên Minh (Giảng viên ĐH Queensland, Australia) mang đến một góc nhìn khác về sự thành công là bản lĩnh đối mặt với thất bại.

Anh tiết lộ, dù có hồ sơ ấn tượng với một số công bố quốc tế và lượt trích dẫn nhất định, anh từng liên tục nhận được email từ chối khi nộp đơn giảng dạy hay bị từ chối bài báo khoa học.

Tuy nhiên, theo anh, không coi đó là sự phủ nhận năng lực của bản thân. Mỗi hội đồng tuyển dụng đều có định hướng và nhu cầu khác nhau. Vì vậy anh đã tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, mở rộng hợp tác quốc tế, tham gia tổ chức workshop và đảm nhận vai trò phản biện, biên tập viên cho các tạp chí khoa học.

“Từ những lần bị từ chối bài báo cho đến những lần bị từ chối công việc, tôi rút ra một điều khá đơn giản: Đừng để những lời từ chối định nghĩa giá trị của mình. Điều quan trọng là tiếp tục làm việc một cách thực chất và để công việc nói thay mình”, anh Minh bày tỏ.

Với TS Thiên Minh, nghiên cứu không phải là cuộc đua dồn dập về số lượng mà là hành trình tìm kiếm những tri thức mới thực sự thú vị và có ích.

Anh cho hay, trong quá trình học tập và nghiên cứu, mình rất ít khi nhìn lại phía sau (mình đến từ đâu, mình đã làm được gì…) mà tập trung nhìn về phía trước. Thay vì lo lắng đang thiếu kỹ năng hay điều kiện nào, sẽ nghĩ đến việc làm thế nào để học được kỹ năng đó và có thể liên hệ ai hỗ trợ để vượt qua những điều kiện nằm ngoài khả năng.

Chia sẻ với các bạn trẻ muốn theo đuổi nghiên cứu khoa học, TS Thiên Minh nhấn mạnh 3 yếu tố quan trọng, gồm đam mê nội tại, định hướng (thông qua việc theo dõi các chuyên gia đầu ngành trên LinkedIn) và mạng lưới hợp tác.

Theo anh, điều khó nhất của một bài báo khoa học không phải là viết hay đăng ở đâu, mà là câu hỏi: Liệu bài báo đó có thực sự mang lại một ý tưởng hoặc kiến thức mới đủ thú vị, xứng đáng thời gian của người đọc. Có được yếu tố đó, việc công bố chỉ là bước tiếp theo của quá trình.

“Vàng mười” từ sự kiên trì

Nếu nhiều người coi Toán học là sân chơi của năng khiếu, thì "chàng trai vàng" Toán học Trần Minh Hoàng - sinh viên trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) lại khẳng định: “Sự chăm chỉ và rèn luyện lâu dài mới là yếu tố then chốt”.

Hoàng nhớ lại giai đoạn khó khăn nhất là năm lớp 10, khi mới bước chân vào môi trường mới đã phải đối mặt với kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Chính sự hỗ trợ từ thầy cô và các anh chị đi trước đã giúp em vượt qua sự bỡ ngỡ để giành giải Nhất năm đó.

Phương pháp của Hoàng là luôn đi sâu vào bản chất vấn đề – hiểu rõ vì sao một định lý lại đúng thay vì học vẹt. Sự kiên trì và cách phân bổ thời gian hợp lý giữa các chuyên đề chính là "chìa khóa" giúp chàng sinh viên ĐH Khoa học Tự nhiên duy trì phong độ đỉnh cao tại các đấu trường quốc tế.