Câu chuyên thời hoa lửa: Chi bộ đảng đầu tiên ở Bình Nguyên

Đế thuận lợi phong trào cách mạng, chi bộ Bình Nguyên chia địa bàn thành 2 khu vực hoạt động: Khu vực I từ cầu Bình Nguyên đến chùa Bạch Vân và từ ngã ba đầu giống đến cống Ba Vạn, khu vực II từ chùa Bạch Vân đến bệnh viện Nguyễn Đình chiểu và từ công Ba Vạn đến lộ Cầu Mới.

Tuy diện tích đất không rộng nhưng là vùng tiếp giáp với nội ô thành phố nên hệ thống giao thông đường bộ được chính quyền thực dân xây dựng từ năm 1900, vì vậy có vị thế hết sức quan trọng trong việc bảo vệ an ninh nội thị của địch. Để chống lại phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân, kẻ thù xâm lược Pháp và Mỹ đã xây dựng nơi đây một hệ thống đồn bốt, công sở, tháp canh dày đặc. Tại cầu Nhà Thương giặc xây dựng một tháp canh, sau năm 1968 xây dựng thêm nhiều chốt ở phía sau miếu Bà (Bình Nghĩa), trước cửa đình Bình Nguyên (Bình Khởi), khu đất trường nông nghiệp (Bình Khởi) và nhiều chốt gần nơi trọng yếu của địch như Trại giam tù chính trị ( khám Lá).

Bọn giặc gom dân lập ấp chiến lược, cố giữ lấy từng con đường, góc phố, ngăn cấm dân không cho quan hệ với cách mạng, ai vi phạm bắt giữ phạt tù hoặc xử bắn. Kẻ thù đàn áp dã man. Nhân dân vẫn kiên trung bất khuất, hết lòng che giấu, cưu mang, bảo vệ cách mạng đến cùng.

Nhờ sự che chở đùm bọc của nhân dân khóm Bình Nguyên mà từ năm 1953 đã có tổ chức nòng cốt và đảng viên hoạt động trong vùng địch như: Đồng chí Nguyễn Văn Quít (Độc Lập), đồng chí Phan Văn Mỹ (Chí Thiện), đồng chí Tô Công Chuẩn (Hạnh Phúc), đồng chí Trần Văn Xe (Gắng Công).., vẫn được an toàn đến cách mạng toàn thắng (30/4/1975). Lớp lớp thế hệ trước đã đi xa, thế hệ trẻ chúng cháu đến thăm Ông 7 Mỹ (tên gọi thân thương mà bà con hàng xóm hay gọi) tức ông Phan Văn Mỹ là một trong những lão thành Cách mạng từ thời kháng chiến chống giặc Pháp đến giặc Mỹ là nhân chứng lịch sử sống cho thế hệ trẻ chúng cháu. Nghe ông kể khi giặc tiến hành thực hiện kế hoạch "Bình định" trong những năm 1961, 1962 tại Bình Nguyên chúng gom dân lập ấp chiến lược lập hàng rào kẽm gai bao quanh, có lính canh giữ ngày đêm. Địch tăng cường bắt bớ giam cầm chúng nghi là có liên quan đến cách mạng, một số đồng chí cán bộ và quần chúng của ta bị giặc bắt, tra tấn hết sức dã man, chết đi sống lại nhiều lần, nhưng vẫn giữ khí tiết, không khai báo cơ sở cách mạng. Chúng đưa cán bộ của ta lên giam giữ tại nhà tù Chí Hoà, Tháng 10 năm 1964, Thị xã ủy phân công đồng chí Phan Văn Mỹ tổ chức xây dựng cơ sở đảng ở Bình Nguyên, là đảng viên công khai được bố trí nhiệm vụ nằm trong tổ chức tôn giáo. Với danh nghĩa là tín đồ đạo Cao Đài Ban Chỉnh, đồng chí hoạt động sinh hoạt trong Hội thánh cao Đài Bến Tre (nay là Vĩnh Long). Hoạt động ít ngày thì bị lộ, do một tên chiêu hồi biết mặt chỉ điểm. Để tránh khỏi sự truy lùng của giặc, Thị xã uỷ chỉ đạo đồng chí Phan Văn Mỹ cấp tốc ra vùng giải phóng. Thoát được sự lùng bắt mỗi lần về bám địa bàn phải đi bằng con đường du kích rất khó khăn và nguy hiểm khó tiếp cận cơ sở tổ chức cách mạng. Đến cuối năm 1966, đồng chí bắt được liên lạc thông qua một nông dân tên là Nguyễn Thị Bê đã nguy trang ghe chở củi đưa đồng chí đến nhà cơ sở của ta. Đồng chí Mỹ được cơ sở bảo vệ chu đáo và bám trụ được hơn nửa tháng, những ngày tháng được cơ sở và nhân dân đùm bọc, đồng chí đã hiểu rõ được lòng dân, thấy rõ tấm lòng kiên trung của người dân, thấy rõ sự khao khát mong quê hương sớm được giải phóng, đất nước Việt Nam sớm được hoà bình, thống nhất, sẵn sàng hy sinh khi cách mạng cần. Thể hiện rất rõ tinh thần "Ý Đảng lòng dân", "Dân với quân như cá với nước" đây là nguồn động viên cũng như sự thôi thúc giúp đồng chí có ý chí chiến đấu và lòng quyết tâm vượt mọi khó khăn, nguy hiểm để hoàn thành tốt nhiệm vụ của Đảng giao. Tháng 4 năm 1967 đồng chí được phân công làm Bí thư chi bộ, thông qua 2 đảng viên liên lạc được 5 cơ sở nòng cốt ở khu vực thất Cao Đài, vận động, thuyết phục binh sĩ không nghe theo chỉ huy ác ôn, bắt giết đàn áp đồng bào...Làm tốt công tác "Binh Vận" phân hóa kẻ thù, tuyên truyền vận động binh sĩ rã ngũ và tranh thủ lôi kéo binh lính, sĩ quan cầu an tại bộ máy nguy quân, nguy quyền tại thị xã. Bao vây tại nhà bắt tên Hương chủ thu 01 súng ngắn, giáo dục và phóng thích. Mùng 2 tết Mậu Thân đồng chí cùng đội du kích Bình Nguyên được phân công theo sát cánh quân thứ hai của tiểu đoàn bộ binh tỉnh từ hướng Tây tấn công từ Bình Phú vào thị xã, chạm phải hỏa lực mạnh chuyển hướng đánh tập kích vào các chốt chặn của địch trên địa bàn Bình Nguyên, đánh chiếm được đồn Đình thu được 30 súng và một máy thông tin, bắt sống 6 tên lính, diệt được tên Long đồn trưởng ác ôn.

Đây là một trong những câu chuyện mà chúng cháu được nghe Ông kể về những thời kháng chiến tuy gian khổ, hy sinh khóc liệt mà oanh liệt. Ngoài ra những mẩu chuyện nhỏ về tinh thần đồng đội như khi có một đồng đội vừa lấy vợ không lâu sợ đồng đội không có người giữ hương hỏa, ông đã nhờ tỉnh điều cả đại đội có súng phòng không, để 2 vợ chồng trẻ gặp nhau ở khu "vườn cấm".

Sau khi nghe những gì ông kể chúng cháu thế hệ trẻ hôm nay xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến ông cha ta, đã không tiếc máu xương, gian khổ tuổi thanh xuân vì độc lập, tự do của Tổ quốc, để chúng cháu được hòa bình, ấm no như hôm nay. Nhờ có sự hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước, chúng cháu mới được sống trong độc lập, được học tập, làm việc và cống hiến.Thế hệ trẻ chúng cháu sẽ không ngừng học tập, rèn luyện sống có trách nhiệm, tiếp nối truyền thống hào hùng của dân tộc để xứng đáng với công lao và niềm tin mà các thế hệ ông cha đã gửi gắm.