Năm 2011 được chọn là Năm thanh niên, các cấp bộ đoàn đang tích cực đẩy mạnh nhiều phong trào thi đua xung kích, sáng tạo vì cuộc sống cộng đồng... Để phát huy vai trò tiên phong đi đầu; dám nghĩ, dám làm, dám xả thân vì việc khó của đoàn viên, thanh niên qua thực tế vẫn còn không ít những trăn trở về trách nhiệm của đội ngũ cán bộ đoàn với phong trào thanh niên.Đoàn viên Đoàn cơ sở Đơn vị X78 (Quân khu 2) cùng thanh niên địa phương
lao động giúp bà con xã Tây Cốc, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.
Những ngày đầu năm 2011, phóng viên đã đến một số địa phương, đơn vị tìm hiểu hoạt động tình nguyện của tuổi trẻ. Tại xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa (Tuyên Quang), hôm chúng tôi đến đúng ngày tuổi trẻ tổ chức hoạt động xung kích làm đường bê tông liên thôn. 100% cán bộ đoàn cùng xắn tay làm việc với thanh niên. Nhiều cán bộ đoàn xung phong làm ở những vị trí nặng nhọc, vì thế 9km đường hoàn thành sớm hơn dự định một tuần. Đến xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, chúng tôi thấy Bí thư đoàn xã Lường Văn Sanh và đội ngũ cán bộ đoàn là những người đi đầu trong việc đưa giống ngô lai, lúa mới vào sản xuất. Bởi vậy, công tác giúp dân xóa đói, giảm nghèo của địa phương trong những năm qua đem lại hiệu quả rõ rệt. Ở các đơn vị của Cục Quân khí, Cục Xe máy (Tổng cục Kỹ thuật), các cấp ủy đảng đề ra tiêu chí cụ thể đánh giá cán bộ đoàn thông qua hiệu quả hoạt động thực tiễn của thanh niên nên phong trào xung kích của tuổi trẻ các đơn vị đều tập trung giải quyết được nhiều việc khó. Từ phong trào đoàn nơi đây đã cho ra đời nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nâng cao chất lượng bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa VKTBKT. Cán bộ, đoàn viên đã nghiên cứu thành công nhiều đề tài khoa học góp phần thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 382 của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương).
Bên cạnh nhiều cơ sở đoàn làm tốt vẫn còn có những nơi chúng tôi tới, phong trào đoàn được tổ chức rất hời hợt. Ví dụ ở đoàn xã QH tổ chức lao động tình nguyện dọn vệ sinh môi trường. Buổi lao động nạo vét kênh mương nội đồng có gần 100 đoàn viên thanh niên tham gia. Và thật ngạc nhiên, hơn một nửa “chiến sĩ tình nguyện” cầm trên tay những chiếc xẻng, chiếc cuốc còn mới cóng. Nữ đi giày cao gót, nam đi giày thể thao nên không ai dám “cả gan” cởi bỏ giày dép để lội xuống mương vét bùi. Họ đứng trên bờ khều những cọng cỏ... Và khi đoàn tình nguyện đi khỏi, người dân địa phương lại hò nhau thu dọn "chiến trường"... Tìm hiểu, chúng tôi được biết, buổi lao động hôm đó có một nửa cán bộ đoàn không tham gia. Những cán bộ đoàn có mặt trong buổi lao động thì chỉ đứng trên bờ hô hét anh em. Còn cơ sở đoàn TD có tới gần 500 đoàn viên thanh niên nhưng phát động phong trào hiến máu tình nguyện, chỉ có hơn 30 người đăng ký, cán bộ đoàn cho rằng: “đoàn viên sợ sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe"(!?)...
Trong những địa phương, đơn vị chúng tôi đi khảo sát, có thể khẳng định rằng, nơi nào cán bộ đoàn năng động, đi đầu thì ở đó phong trào đoàn sẽ sôi nổi, có hiệu quả cao. Những nơi cán bộ đoàn lấy sổ sách giấy tờ làm trọng, không nhúng tay vào việc thì phong trào sẽ mang tính hình thức. Nhiều lý do đặt ra, người thì cho rằng những tổ chức đoàn yếu kém, nguyên nhân là cấp ủy đảng không quan tâm tới vai trò của tuổi trẻ, giao khoán mọi công việc cho cán bộ đoàn, hội, đội. Có người khẳng định mặt trái của nền kinh tế thị trường đã và đang tác động không nhỏ tới tâm tư, tình cảm, niềm tin của thế hệ trẻ, khiến một bộ phận đoàn viên thanh niên chạy theo lối sống thực dụng, thích hưởng thụ... Nhưng theo chúng tôi, nguyên nhân sâu xa là cán bộ đoàn chưa thực sự năng động, nhiệt tình, trách nhiệm với phong trào; chưa có phương pháp tham mưu cho cấp ủy đảng hợp lý; chưa huy động tập hợp đoàn viên thanh niên, hướng họ xung phong đột phá vào việc khó.
Nhận định của chúng tôi đã nhận được sự đồng tình của đa số cấp ủy, cán bộ đoàn. Đồng chí, Lê Thân, Bí thư Huyện ủy Điện Bàn, Quảng Nam cho rằng: “Phong trào đoàn có hoạt động hiệu quả chính nhờ vai trò làm tham mưu và tổ chức của cán bộ đoàn. Bởi vậy công tác đào tạo lựa chọn cán bộ đoàn năng nổ, trách nhiệm là vấn đề rất quan trọng với cấp ủy, chính quyền các địa phương”. Anh Nguyễn Mạnh Tuấn, Bí thư Tỉnh đoàn Tuyên Quang nhận định: “Vai trò của cán bộ đoàn cấp cơ sở đối với các hoạt động tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng là hết sức quan trọng. Vì cấp cơ sở là cấp cụ thể hóa các chủ trương công tác đoàn vào thực tiễn. Nơi nào cán bộ đoàn năng nổ, trách nhiệm thì ở đó phong trào mạnh và ngược lại. Chính vì vậy, trong những năm qua, Ban chấp hành Tỉnh đoàn Tuyên Quang luôn chú trọng bồi dưỡng nâng cao kiến thức nghiệp vụ và khả năng tham gia hoạt động thực tiễn của cán bộ đoàn với phương châm: "Miệng nói, tay làm, óc nghĩ, chân đi, mắt thấy, tai nghe". Đại úy Thái Đức Hạnh, Phó trưởng Ban thanh niên Quân đội thì nhận định: “Cán bộ đoàn chính là cái cốt của phong trào đoàn. Nhìn cách tổ chức của cán bộ đoàn sẽ đánh giá được phong trào thanh niên của đơn vị...”.
