 |
| Lê Cát Trọng Lý |
Tiếng hót cứ loang mãi qua làn nước rộng là cảm giác khi nghe giọng hát, ngắm dáng vẻ thanh gầy ẩn chứa nội lực của Lê Cát Trọng Lý.
Không biết phải mở lời từ đâu để
nói được về Lê Cát Trọng Lý. Chẳng biết có phải sự tự nhiên là một áp lực vô hình khiến
những sắp đặt trở nên lúng túng? Một bài viết ắt cần đến đôi chút suy toán. Thế
nên, thật khó!
Bắt đầu từ chương trình Bài hát
Việt hay Hát cho niềm đam mê, nơi người nghe lần đầu thả mình “Chênh vênh” theo
cô gái lạ? Hay từ đêm nhạc cùng Francis Cabrel? Vinh dự đáng xúc động khi được
biều diễn cùng người nghệ sĩ lừng danh châu Âu? Cũng có lẽ từ những đêm nhạc
thường kỳ tại nơi quán hẹp người đông, hoặc đơn giản từ danh xưng “em Lý” nghe
ngộ nghĩnh mà dìu dịu.
Tuổi thơ cùng biển, núi và
giấc mơ violon
Thôi đừng loay hoay và cứ khởi
đầu quen thuộc, rằng ai thì cũng từng là một đứa trẻ.
Đà Nẵng in bóng trong nhạc của
Lê Cát Trọng Lý, không theo một đặc trưng có thể nhận ra ngay. Thế nhưng,
nắng, mưa, con đường quanh co trên núi, biển cả hay những cây lá lay vẫy trong
gió đã âm thầm trở thành nguyên liệu hình ảnh cho các ca khúc Lý viết.
Em Lý hay lên núi Sơn Trà. Núi
không xa phố. Một con đường chạy ngang hết ngọn núi, hai nên cây dại, hoa cỏ
xanh mát, bên dưới là biển rộng. Em Lý gọi đó là “miền hiền hoà”, là nơi để “đi
tìm mình” (ca khúc Xin). Đứng trên núi nhìn xuống, thấy những con thuyền
bé tí rẽ mênh mông, Lý hay buột nghĩ: những người trong thuyền đó chắc không
biết có kẻ nhìn họ từ trên cao. Chẳng biết có ai nhìn từ đâu đó, xuýt xoa cái sự
bé nhỏ của mình không. Nhưng có nghĩ gì thì thiên nhiên cũng là điều tuyệt diệu
Lý muốn tinh thần mình được gần thiên nhiên nhất, thật gần, Lý hay đem “người
yêu violin” của mình lên núi. Một người thầy đã dạy Lý hãy chơi đàn bao la như
biển.
Lý mê violin. Ngủ cũng mơ thấy.
Rồi người chị thứ ba đem đến cho Lý một cây đàn violin. Nhiều người bảo học như
vậy thật quá muộn. Nhưng Lý không thích khái niệm muộn cho một cho niềm say mê,
người ta có thể đến với âm nhạc bằng nhiều con đường. Khổ luyện từ thơ ấu chỉ là
một trong những cách mà thôi.
Niềm đam mê không dễ thực hiện
như việc cảm thấy nó. Đầu tiên là sự khắc khe của ba. Là ca sĩ có tiếng ở Đà
Nẵng từ xưa, ba Lý thấu hiểu nghề hát, “nghề nghệ sĩ” vất vả ra sao. Những lo
toan gánh gồng cho cho gia đình năm con khiến ba mong con gái tốt nghiệp một
chuyên ngành đại học rồi đi làm bình thường.
Thế nhưng, dòng máu nghệ sĩ không
thể giấu. Từ chị thứ ba của Lý, đam mê ca hát đã rất mãnh liệt. Chị cùng Lý và
hai thành viên nữa lập nhóm nhạc Du Mục. Họ hát, đàn bằng sự hồn nhiên, tài năng
tuổi trẻ. Trong ban nhạc, Lý chơi violin và hát đệm cho chị. Lý chưa từng nghĩ
sẽ theo đuổi việc ca hát, cho đến đêm đấu giá cho quỹ từ thiện sau bão Xangsane
mà chị của Lý trong ban tổ chức. Cơn bão nghiêng đêm (nhạc sĩ Thanh Tùng) Lý hát
hôm đó đem lại hiệu ứng cảm xúc đến ngỡ ngàng. Nhìn nỗi xúc động ngưng lắng trên
gương mặt người nghe, Lý thấy trong mình mở ra con đường lạ.
Trong cuộc thi Hát cho niềm đam
mê, sau phần trình bày của Lê Cát Trọng Lý, một vị giám khảo đã kêu lên: “Em
là nghệ sĩ từ trong bụng mẹ”. Nhưng Lý không là “ngôi sao nhỏ” từ sớm. Em Lý
trầm tính và không quảng giao. Được nhiều người yêu quý nhưng Lý ít bạn và những
người bạn lớn tuổi hơn chiếm đa số. Trong gia đình, Lý cũng là người con ít bày
tỏ, Nhưng sự lặng lẽ không làm mờ đi tính quyết liệt của Lý trong suy nghĩ.
Ký ức ấu thơ theo Lý bền lâu. Như
những ngày giá lạnh, mấy chị em quây quần chờ ba đi hát về, mang theo sữa đậu
nành và bánh tiêu nóng hay những ngày Tết “Tết hơn bất kỳ đầu” của gia đình. Bên
cạnh đó là câu chuyện chẳng phải ai cũng gặp vào thời thơ ấu. Đơn cử như chuyện
con khỉ nuôi ở sân nhà xổng chuồng và em Lý, hy hữu trở thành đối tượng “cần thị
uy” của con cháu lão Tôn. Đong đưa chân, cười lúc lắc khi kể câu chuyện này, Lý
than vãn nhẹ nhẹ về vết sẹo răng khỉ trên chân còn hoài ở đó.
Hai mươi tuổi và những người
thầy
Hai mươi là số tuổi ít ai nhận ra
khi nhìn Lý. Không biết Lý bé hơn hay lớn hơn so với con số hai mươi đó. Những
suy nghĩ trầm tính và thấu đáo trong gương mặt trẻ thơ làm những đoán định trở
nên mơ hồ. Hai mươi, tuổi “cười tím bờ môi xanh”. Tím là sự trộn lẫn giữa xanh
và đỏ. Xanh của nỗi buồn và đỏ của khát khao. “Bỗng dưng muốn... đi tu”. Lý chỉ
nói giản đơn như vậy khi được hỏi. Nét mặt thoáng cười, yên yên lặng lặng.
Điếu Lý hay nhắc đến giữa những
câu chuyện là lòng biết ơn. Lý biết ơn từ những hỗ trợ nhỏ nhất, cả những ai gây
khó khăn, những gì đang có và chưa có.
Lý biết ơn thầy giáo Hoàng Minh
Triết, người cho Lý tình yêu với cây đàn guitar và làm Lý thích thú vì quan
niệm: muốn học đàn giỏi, phải học tốt toán và ngoại ngữ.
Lý biết ơn gia đình với tất cả
những yêu thương. Lý biết ơn những người bạn lớn mà cô bé luôn coi như thầy.
Người đã bảo Lý nên lấy gió hay nước làm “thần tượng” vươn đến cho âm nhạc của
mình. Người đã bảo Lý hãy viết những gì trẻ hơn và gần gũi hơn.
Lý biết ơn những người bạn nước
ngoài luôn có những hỗ trợ tinh thần tinh tế. Lý biết ơn người đã bảo Lý phải
biết kiên nhẫn đợi chờ. Lý biết ơn những tình yêu đến, những tình yêu đi, dịu
dàng hoặc day dứt. Lý biết ơn từng lần niềm tin phai màu. Lý biết ơn bác Phạm
Thiên Thư từ những câu hói bình thường nhất. Lý biết ơn người chị đã rất hiền
bắt Lý phải ăn cơm sau một ngày mệt nhoài chỉ muốn ngủ. Và Lý biết ơn sách.
Lý có một nỗi băn khoăn lớn: Làm
thế nào mà đền đáp hết những hàm ơn? cuộc sống rộng lớn quá, nếu mỗi hơi thở
mình biết ơn một người thì ngay cả hết đời này, chắc chi đã nhớ hết những ai cần
biết ơn.
Lê Cả Trọng Lý còn có một nỗi sợ
vào mỗi buổi sáng thức dậy: Liệu mình có viết được cái gì tử tế, làm được cái gì
tử tế? Như thế, Lý chúc lành bất kỳ ai xuất hiện trong tâm trí vào sớm mai.
Mỗi người có một con đường. Không
ít người cho rằng Lý đi quá chậm. Trong khi chỉ cần một cơ hội nhỏ, tận dụng
sức mạnh của truyền thông, người khác đã bật lên rất cao rồi. Mà Lý vẫn vậy, em
Lý cứ thong dong, chỉ ái ngại cho những ai nóng lòng mong giùm. Cuộc sống có
những thời điểm thích hợp, trái tim mình sẽ cảm nhận rõ lúc nào là đúng, Lý nghĩ
vậy.
Những người bên cạnh mới thấu rõ
tính quyết liệt và kỷ luật của Lý. Quen với việc nghệ sĩ thường bận rộn và một
chút đặc quyền nghệ sĩ tính, các ekip thực hiện chương trình thường trừ bao giờ
bắt đầu. Rồi họ bất ngờ vì thấy nhân vật của chính đợi mình từ bao giờ, đúng như
lịch hẹn.
Một lần, em Lý trầm ngâm: “Em
có hẹp hòi quá với quan niệm nghệ sĩ tính trước nay không nhỉ? Em chỉ nghĩ đó là
công việc, và mình chỉ cần làm nghiêm túc”. Buông tiếng thở lững lờ, “con
chim nhỏ” quay đi để lần sau cùng sẵn sàng... nổi cáu như thế...
Có phải lắng nghe một người là
cách nguyên vẹn nhất để cảm nhận họ?
Đối thoại với Lý
Đối thoại với Lê Cát Trọng Lý lúc
nào cũng mang lại nhiều màu sắc tâm trạng. Thường là người nghe sẽ ngạc nhiên và
bỗng tự nghĩ về chính mình.
Cách trả lời nằm ngoài dự đoán
đem đến nhiều thú vị cho phóng viên. Không quan tâm đến việc xây dựng hình ảnh
cho mình thông qua cách ứng xử trau chuốt, Lý thường thừa nhận ngay điều người
khác cố gắng tránh né
Nếu hỏi Lê Cát Trọng Lý:
“Nhiều người nói Lý gặp may khi đạt được quá nhiều thành công khi còn trẻ?”
thì câu trả lời sẽ là “Họ nói đúng, em thấy mình may mắn”. Nếu hỏi “Lý
đọc nhiều sách như vậy, ai là người nổi tiếng Lý muốn gặp và nếu gặp thì sẽ nói
điều gì với người ấy?” thì câu trả lời đã làm cho phóng viên tròn mắt: “Châu
Tinh Trì. Ông rất hay. Và em chẳng làm gì cả, gặp thì nhìn vậy thôi”.
Sực nhớ cùng em Lý những mẩu
chuyện lụn vụn nhưng không mờ trong tâm trí.
- Em thích làm ca sĩ hay nhạc
sĩ?
Em thích làm giáo dục.
- Ủa?
Hì. Giáo dục cho tâm hồn. Có
nhiều cách lắm và âm nhạc là một cách. Cách này hợp với em và em sẽ cố gắng. Em
muốn có một ngôi trường cả ông già và con nít đều có thể học cách yêu âm nhạc.
- Em hát nhạc nước ngoài tốt
vậy chắc khổ luyện nhiều lắm?
Thực ra, hát nhạc nước ngoài dễ
hơn nhạc Việt. Để hát thật hay tiếng nước mình khó ghê lắm, một phần vì giới hạn
của thanh dấu. Hát nhạc nước ngoài không chỉ luyện phát âm. Cái tinh thần của
ngôn ngữ văn hoá mới là điều quan trọng. Nếu như hát nhạc đồng quê mà tinh thần
cầu kỳ thì khó lắm.
- Khi hát nhạc Việt, em toàn
hát nhạc của mình không nhỉ? Sao không hát nhạc của các tác giả khác?
Em có nhưng ít. Em có hát nhạc
của bác Trịnh và bác Thanh Tùng. Em sợ hát không tử tế làm hỏng ca khúc.
“Biến hoá” tài tình
“Biến hoá” là điều làm rất nhiều
người ngỡ ngàng về Lê Cát Trọng Lý. Lý vừa mới hồn nhiên trong trẻo, lơ thơ như
hoàng tử bé trong quần jeans, áo sơmi, nhưng hôm sau đã vụt lộng lẫy và thanh
thoát với váy đầm cắt khéo.
Từ êm dịu “chân ta đi hồn mặt
đất nồng ấm”, “đi kiếm nắng tận mây xa, mong cho lòng ấm lại” đến
nồng nàn nữ tính “anh tìm sen, em tìm tình em”. Vừa “chưa ai đóng đinh
xuân bằng một lòng tạ ơn”, đã lại hồn nhiên sâu sắc “em nay muốn dâng tim
đầy, nay muốn khoe ngu khờ, nay muốn vui hơn buồn...”. Đó là những biến hoá
thoạt nghe tưởng như rất khẽ nhưng lại rõ nét.
Và vì thế, cũng không là ngạc
nhiên khi Lý vừa xuất hiện trang trọng trong những show diễn lớn, thoát cái đã
lại hát bằng nhiệt tâm trong một hội trường sinh viên với kinh phí “rất sinh
viên”.
Lý yêu thích tranh truyện Doremon
và mê mải đọc những bộ kinh đồ sộ. Lý khắt khe với định hướng nghệ thuật cho
album, cẩn thận trước cả những tên tuổi lớn nhưng không có vấn đề gì khi thu âm
tại một phòng thu âm chuyên thu cải lương.
“Con người và tinh thần là
quan trọng”, Lý nói đơn giản vậy. Thế nên nhiều cơ hội làm việc hấp dẫn mở
ra. Lý vẫn chọn quán nhỏ hiện tại, để hai đêm mỗi tuần, hát cùng những người
bạn. Lý muốn hát vì mình thích, chứ không phải “vì công việc”. Những tất bật
hàng ngày với các cuộc gặp gỡ, lịch học, đi biểu diễn... không còn bóng dáng khi
Lý bước chân qua cánh cửa trắng của quán. Một Lê Cát Trọng Lý thong dong, gần
gũi ôm chiếc guitar trong ánh nến tờ mờ, hắt lên những ca khúc sáng rực là hình
ảnh mọi người không thể quên.
Lắng đằm, tha thiết rồi sôi nổi,
ngộ nghĩnh, vẫn là Lê Cát Trọng Lý nhưng mới mẻ qua từng phút giây.
Xin trích đôi dòng nguyên văn của
cô bé lạ lùng này để kết: “Không dễ để có một buổi sớm còn sức khoẻ và ước
mơ. Không dễ để có thân thể một con người. Không dễ để là một con người tử tế.
Không dễ để là một con người tận sức. Không dễ để là một con người giàu có cả
vật chất, trí tuệ và lòng nhân từ”.
Thật không dễ. Nhưng chừng nào
con người mong hướng đến thì còn tràn đầy hi vọng tốt lành. Như cuộc sống này đã
sinh ra một con chim nhỏ, đứng hót say người bên mặt hồ xanh.
Phản hồi (0)
In tin
Gửi cho bạn
Đầu trang
